تعیین عوامل محدودکننده‏ عملکرد سویا به روش تجزیه مقایسه کارکرد تحت شرایط تنش خشکی در انتهای فصل رشد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اکولوژی گیاهان زراعی، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

2 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

3 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

4 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

doi
10.22034/csrar.2024.405050.1355
چکیده

یکی از عمده‌ترین مشکلات تولید سویا اختلاف قابل‌توجه بین عملکرد واقعی کشاورزان و عملکرد قابل حصول می‌باشد که خلأ عملکرد نامیده می‌شود، از آنجایی که شناسایی عوامل محدودکننده و خلأ عملکرد دارای اهمیت ویژه‌ای است، لذا این پژوهش به‌منظور بررسی عوامل محدودکننده‏ی عملکرد سویا با استفاده از تجزیه مقایسه کارکرد (CPA) در بابلسر طی در سال‌های زراعی 98-1397 و 99-1398 انجام شد. جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات به‌صورت میدانی و مصاحبه مستقیم با کشاورزان انجام شد. بدین منظور، حداقل 120 مزرعه سویا واقع در محدوده‌ی جغرافیایی مورد مطالعه در هر سال زراعی مورد پایش قرار گرفتند. نتایج حاصل از مدل عملکرد نشان داد که بین عملکرد قابل حصول (4059 کیلوگرم در هکتار) و عملکرد واقعی (2323 کیلوگرم در هکتار) اختلافی به میزان 1736 کیلوگرم در هکتار وجود داشت. از بین متغیرهای مورد بررسی، تجربه کشاورزان، تراکم بوته، دفعات کوددهی نیتروژن، کود اولیه، دفعات مصرف آفت‌کش و نوع علف‌کش به‌ترتیب با سهمی معادل 15/6، 24/6، 8/3، 3/3، 16/7 و 31/5 درصدی، سبب ایجاد خلأ عملکرد سویا در منطقه مورد بررسی شده بودند. این نشان می‌دهد که با مدیریت زراعی صحیح و درست و اصلاح عوامل تأثیرگذار می‌توان اختلاف بین عملکرد قابل حصول و عملکرد واقعی را کاهش داد و به نتیجه مطلوب دست یافت.