نقد اسطوره‌ای دو قصۀ فولکلوریک منطقۀ دشمن‌زیاری

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد زبان و ادبیات فارسی

doi
چکیده

قصه­ های فولکلوریک، بخشی از میراث فرهنگی ناملموس هر ملت به­ شمار می­ آیند که به ­خوبی، آداب و رسوم و عقاید و سنت­ها و جهان­بینی آن­ها را بازگو می­کنند. از آنجا که در سده­های اخیر، با رشد روزافزون تکنولوژی، بسیاری از قصه­های شفاهی، در دل خاک مدفون شده­اند، بسیار بایسته است که این قصه­ها قبل از مرگِ راوی آن­ها، ثبت و در حد امکان نقد و تحلیل گردند. از این­رو، در این جستار، دو قصۀ «ماه ­تتی و آلازنگی» و «پیرزن آرد دوشوئیی»، از منطقۀ دشمن­زیاری فارس با تحقیقی میدانی گردآوری و سپس از منظر نقد اسطوره­ای نقد و تحلیل شده­ اند. ازجمله­ موارد برجستۀ تبلوریافته در این قصه­ ها می ­توان به محوریت زن و ظهور پهلوان­بانو در قصه­ ها، نبرد اژدهای خشک­سالی با ترسالی، پیوند اسپ و ماه با باروری، هستی ­یافتن گیتی از تخم ­مرغ کیهانی، رویش گیاه از خون خدای نباتی و پرده ­دری نی­ای رسته از خون مقتول اشاره کرد. از دیگر سو، درون­مایۀ قصه ­های مورد بحث در این جستار در قصه ­های فولکلوریک دیگری چون «دختر و گاو زرد»، «ماه­پیشانی»، «اجه که م هو»، «گل خندان»، «راز نی­لبک زیبا»، «دختران انار» و «نارنج و ترنج» نیز پدیدار شده است.