داستان‌های امثال در امثال مولد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عرب

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه رازی

doi
چکیده

در مجمع­الأمثال میدانی، 1000 ضرب‌المثل عربی به نام «المولدون» ذکر شده است که در تعریف آن‌ها گفته­اند: «امثالی که هویت عربی ندارند، در ادب عربی بی­سابقه­اند و از فرهنگ­های دیگر به زبان عربی سرایت کرده­اند»، میدانی دربارۀ هویت این امثال نظری نداده است؛ ولی از آنجا که به اعتقاد صاحب‌نظران، فرهنگ ایرانی تأثیر گسترده­ای در تکوین ادب عربی داشته است، اثبات خاستگاه ایرانی این امثال گامی در نمایاندن چهرۀ فرهنگی ایرانیان قبل از اسلام برمی‌دارد که در غبار حوادث تاریخی گم شده است. به همین سبب در چند پژوهش جداگانه تلاش شده است هویت ایرانی شماری از این امثال، از طریق بررسی مضامین و واژگان و ردیابی در آثار ایرانی مشخص شود. در این پژوهش از طریق تطبیق مضامین امثال مولد و داستان­های امثال ایرانی، تلاش کرده­ایم سرنخ­هایی از هویت ایرانی این امثال را نشان دهیم؛ زیرا در فرهنگ و ادب ایرانی داستان­هایی دیده می­شود که نتیجه آن‌ها عیناً معادل ضرب­المثل مولد است، به‌گونه­ای که تردیدی دربارۀ ریشه مشترک آن‌ها نیست. با آنکه میدانی مدعی است که همۀ داستان‌های مربوط به امثال را نقل کرده، هیچ­یک از داستان­های مورد استناد در این پژوهش را ذکر نکرده است و این نشان می­دهد که این داستان­ها در ادب عربی، در روزگار میدانی شهرت نداشته است. وجود این داستان­ها در فرهنگ و ادب فارسی قراینی است که آبشخور برخی از امثال عربی را در فرهنگ ایرانیان نشان می­دهد.