ارزیابی ارقام کلزا در تاریخ‌های مختلف کاشت با روش تحلیل مقایسه کارکرد در اجزای عملکرد و مراحل فنولوژیکی نمو

نویسندگان

1 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

2 مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

3 بخش دانه‌های روغنی، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22034/csrar.2024.370984.1293
چکیده

این آزمایش به منظور بررسی و مقایسه عملکرد ارقام کلزا در تاریخ‌های مختلف کاشت انجام شد. آزمایش در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یزد بصورت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار و طی دو سال زراعی 1399-1398 و 1400-1399 اجرا گردید. فاکتور اصلی تاریخ کاشت در سه سطح 15 مهر، 30 مهر و 15 آبان در کرت‌های اصلی و ارقام کلزا در هشت سطح: هیولا 4815، زرفام، نفیس، نپتون، نیما، اس.ال.ام-046، نیلوفر و آر.جی.اس-003 در کرت‌های فرعی تعبیه شدند. بر اساس نتایج بدست آمده اثر تاریخ کاشت بر مراحل فنولوژیک تأثیر معنی­داری گذاشت و سبب کاهش روز تا گل­دهی، خورجین‌دهی و رسیدگی گردید. زودرس‌ترین ارقام در این آزمایش ارقام هیولا4815 و آر.جی.اس-003 بودند. اثر تاریخ کاشت بر عملکرد دانه معنی‌دار بود و بالاترین عملکرد با میانگین 5066 کیلوگرم در هکتار در تاریخ کاشت 15 مهر بدست آمد و در کشت 30 مهر و 15 آبان میانگین عملکرد دانه به ترتیب 11/34و 29/66 درصد نسبت به 15 مهر کاهش یافت. بین ارقام مورد بررسی، ارقام هیولا4815 در تاریخ کاشت 15 مهر، نپتون در تاریخ کاشت 30 مهر و نپتون و نفیس در تاریخ کاشت 15 آبان بیشترین عملکردها را داشتند و برای کشت در منطقه توصیه می‌شوند. بر اساس مدل‌های رگرسیونی تغییر در طول مراحل فنولوژیکی نمو متناسب با تغییر در اجزای عملکرد باعث افزایش عملکرد دانه به میزان 500 تا 750 کیلوگرم در هکتار می‌شود که این‌کار را می‌توان با تغییر در تاریخ کاشت و عملیات زراعی انجام داد.