بازشناسی مفهوم ارزش در رابطه انسان و محیط در فضاهای باز سکونتی در معماری سنتی ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری اسلامی دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2 دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
3 دانشیار دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران،تهران، ایران
doi
10.22059/jfaup.2019.270845.672174چکیده
تعامل انسان و محیط را میتوان واجد مفاهیمی اعتباری دانست که بنا بر ماهیتی ساختاری مستمراً در فرایند شکلگیری مکان، بر بستری فرهنگی- طبیعی بازتولید میگردند. مفهوم ارزش اساسیترین شکل این مفاهیم اعتباری است و فضای باز سکونتی هم به جهت استقرار کوچکترین واحد اجتماعی که ارتباطی بیواسطه با پدیدههای طبیعی را فراهم میآورد، عرصهای مناسب برای ارزیابی این مفاهیم بهعنوان بخشی از نظام شناخت مفهومی و مداخله انسان در محیط پیرامون است. ازاینرو در این پژوهش باهدف ارائه یک مدل مفهومی از نظام ارزشها، این پرسش مطرح گردیده که شکلگیری، کارکرد و ظهور ارزشها در فضاهای باز سکونتی در معماری سنتی ایران چگونه قابل تبیین است. جهت پاسخ به این پرسش ضمن ارائه خوانشی کاربردی از مفهوم ارزش و بر پایه نظریه اعتبارات، ساختاری مدور بر مبنای ارتباط انسان با ارکان اصلی محیط پیشنهاد شد که از دو مؤلفه محتوی و اهمیت نسبی ارزشها تشکیلشده است. این نظام مدور در 10 گونه فضای باز سکونتی در معماری سنتی ایران استخراج و مقایسه شده است که نشان میدهد علیرغم شباهت بسیار در محتوی ارزشها، نظام ارزشها بر اساس شرایط محیطی دارای تفاوتهایی در این گونه ها است و بنابراین نمیتوان نظام ارزشها را موضوعی مجرد و ذهنی در نظر گرفت.
