ارزیابی پاسخ ژنوتیپ‎های گندم نان (Triticum aestivum L.) به کمبود روی با استفاده از برخی پارامترهای فیزیولوژیک در خاک آهکی تحت شرایط کنترل شده در مرحله پنجه‎زنی

نویسندگان

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

3 دانش آموخته دکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

4 گروه مهندسی علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

5 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

doi
10.22034/csrar.2024.367648.1284
چکیده

کمبود روی قابل دسترس در خاک‎های زراعی ایران شایع بوده و گندم از سایر غلات به کمبود روی حساس‎تر است. وجود تنوع بالا در ژنوتیپ‎های متحمل به کمبود روی، راهکاری جهت دستیابی به ارقام متحمل‎تر است. به‎منظور بررسی پاسخ ژنوتیپ‎های گندم نان به کمبود عنصر روی و با هدف شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل و حساس، آزمایشی به‎صورت فاکتوریل، بر پایه طرح بلوک‎های کامل تصادفی در سه تکرار و با 28 ژنوتیپ پائیزه گندم نان در خاک آهکی با بافت لومی اجرا شد. فاکتورهای مورد مطالعه شامل ژنوتیپ گندم و کاربرد خاکی روی (شاهد) و افزودن 5 میلی‎گرم روی بر کیلوگرم خاک از منبع CuSO4. 7H2O بود. بوته‎های گندم 45 روز در شرایط کنترل شده نگهداری و سپس، نمونه‎ها کف‎بر و میزان ماده خشک بخش هوایی، کارایی روی، غلظت، محتوا و کارایی مصرف روی، مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان داد بین ژنوتیپ‎های مورد بررسی از نظر میزان ماده خشک بخش هوایی، کارایی روی، محتوا و غلظت روی تنوع بالایی وجود دارد. همچنین، به دلیل مقادیر یکسان و یا بیشتر بودن محتوا و غلظت روی در ژنوتیپ‎های حساس نسبت به ژنوتیپ‎های مقاوم، پارامترهای غلظت و محتوای روی گیاهچه‎ها معیار مناسبی برای گزینش، نیستند. در مجموع، ماده خشک بخش هوایی و کارایی روی برای گزینش ژنوتیپ‎های حساس و مقاوم قابل اعتمادتر بوده و ژنوتیپ‎های 28L، 22L و 10L از ماده خشک بخش هوایی و کارایی روی بالاتری برخوردار بوده و متحمل به کمبود روی بودند. در مقابل ژنوتیپ‎های 2L، 32L و 13L کارایی روی و ماده خشک پائینی در شرایط کمبود روی داشتند و حساس به کمبود روی می‎باشند.