ارزیابی پاسخ ژنوتیپهای گندم نان (Triticum aestivum L.) به کمبود روی با استفاده از برخی پارامترهای فیزیولوژیک در خاک آهکی تحت شرایط کنترل شده در مرحله پنجهزنی
نویسندگان
1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
3 دانش آموخته دکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
4 گروه مهندسی علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
5 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
doi
10.22034/csrar.2024.367648.1284چکیده
کمبود روی قابل دسترس در خاکهای زراعی ایران شایع بوده و گندم از سایر غلات به کمبود روی حساستر است. وجود تنوع بالا در ژنوتیپهای متحمل به کمبود روی، راهکاری جهت دستیابی به ارقام متحملتر است. بهمنظور بررسی پاسخ ژنوتیپهای گندم نان به کمبود عنصر روی و با هدف شناسایی ژنوتیپهای متحمل و حساس، آزمایشی بهصورت فاکتوریل، بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار و با 28 ژنوتیپ پائیزه گندم نان در خاک آهکی با بافت لومی اجرا شد. فاکتورهای مورد مطالعه شامل ژنوتیپ گندم و کاربرد خاکی روی (شاهد) و افزودن 5 میلیگرم روی بر کیلوگرم خاک از منبع CuSO4. 7H2O بود. بوتههای گندم 45 روز در شرایط کنترل شده نگهداری و سپس، نمونهها کفبر و میزان ماده خشک بخش هوایی، کارایی روی، غلظت، محتوا و کارایی مصرف روی، مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان داد بین ژنوتیپهای مورد بررسی از نظر میزان ماده خشک بخش هوایی، کارایی روی، محتوا و غلظت روی تنوع بالایی وجود دارد. همچنین، به دلیل مقادیر یکسان و یا بیشتر بودن محتوا و غلظت روی در ژنوتیپهای حساس نسبت به ژنوتیپهای مقاوم، پارامترهای غلظت و محتوای روی گیاهچهها معیار مناسبی برای گزینش، نیستند. در مجموع، ماده خشک بخش هوایی و کارایی روی برای گزینش ژنوتیپهای حساس و مقاوم قابل اعتمادتر بوده و ژنوتیپهای 28L، 22L و 10L از ماده خشک بخش هوایی و کارایی روی بالاتری برخوردار بوده و متحمل به کمبود روی بودند. در مقابل ژنوتیپهای 2L، 32L و 13L کارایی روی و ماده خشک پائینی در شرایط کمبود روی داشتند و حساس به کمبود روی میباشند.