ارزیابی کارایی شاخصهای WAASB، WAASBY و مدل اثرهای مختلط خطی (LMM) برای شناسایی ژنوتیپهای عدس پر محصول سازگار با مناطق دیم
نویسندگان
1 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران
2 موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، معاونت سرارود، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران
3 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرمآباد، ایران
doi
10.22034/csrar.2024.376438.1301چکیده
ادغام دو روش ارزیابی پایداری بهترین پیش بینیهای نااریب خطی (BLUP) و اثرات اصلی جمع پذیر و برهمکنشهای ضرب پذیر (AMMI) در آزمایشهای ناحیهای بر پایه شاخص پایداری میانگین وزنی نمرات مطلق (WAASB)، به ارزیابی بهتر ژنوتیپهای گیاهی و دستیابی به نتایج دقیقتر کمک میکند. در پژوهش حاضر پایداری 18 ژنوتیپ پیشرفته عدس، در سه منطقه خرمآباد (لرستان)، زنجیره (ایلام) و سرارود (کرمانشاه) طی سه سال زراعی (1389-92) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. با توجه به معنیدار بودن برهمکنش ژنوتیپ در محیط بر پایه نتیجه آزمون درست نمایی نسبی (LRT)، امکان تجزیه دادهها به روش BLUP وجود داشت. بر این اساس بالاترین عملکرد دانه پیشبینیشده با روش BLUP مربوط به ژنوتیپ 2 و پس از آن ژنوتیپهای 4، 19، 5 و 1 بودند که عملکرد دانه پیشبینیشده بیشتر از میانگین کل داشتند. بهمنظور فراهم کردن امکان گزینش همزمان بر اساس عملکرد و پایداری، با تلفیق دو شاخص عملکرد دانه و پایداریWAASB، شاخص WAASBY به دست آمد. با در نظر گرفتن سهم 50 درصد برای هر یک از دو جزء عملکرد و پایداری، 14 ژنوتیپ دارای WAASBY بالاتر از میانگین بودند. مقدار WAASBY بهویژه در مورد ژنوتیپهای 19، 2، 4، 6، 1، 3 و 11 بهطور قابل توجهی بالاتر از سایر ژنوتیپها بود و بر این اساس بهعنوان بهترین ژنوتیپها شناسایی شدند. در مجموع با توجه به استفاده از مدل مختلط و همچنین تمام مؤلفه ها در محاسبه شاخص WAASBY، به نظر میرسد که این شاخص برتر از سایر شاخصها باشد.