شناسایی مؤلفه‏های فرهنگ ناب در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی(یک مطالعۀ فراترکیب

نویسندگان

1 کاندیدای دکتری مدیریت آموزش عالی، دانشگاه تهران

2 دکتری مدیریت آموزشی و دانشیار گروه مدیریت و برنامه‏ریزی آموزشی، عضو هیئت علمی دانشکده روان‏شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران. تهران، ایران.

3 دکتری برنامه‏ریزی درسی و دانشیار گروه مدیریت و برنامه‏ریزی آموزشی، عضو هیئت علمی دانشکده روان‏شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران. تهران، ایران.

4 . فوق دکتری آموزش عالی در کشورهای جهان سوم(یو.سی.ال.ای)، استادتمام گروه مدیریت و برنامه‏ریزی آموزشی، دانشکده روان‏شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران. تهران، ایران.

doi
چکیده

دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی با چالشهایی همچون افزایش رقابت، کمبود منابع و گوناگونی در تقاضای مشتری با توجه به خدمات درخواست‏شده روبه‏رو می‏باشند که ضرورت توجه به فرهنگ ناب در مؤسسات آموزش عالی را نشان می‏دهد. هدف: هدف عمده از ارائۀ این مقاله، شناسایی و بیان مؤلفه‏های فرهنگ ناب در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی بود؛ به طوری که احترام به افراد، بهبود مستمر و حذف اتلاف محقق شود. روش: این مطالعه از روش کیفی و مرور نظام‏مند با هدف کاربردی استفاده کرد. مرور نظام‏مند جامعی از فصلنامه‏ها، کتابها و رساله‏ها صورت گرفت که از پژوهش پایگاه داده‏های مختلف با استفاده از سه کلید واژۀ «فرهنگ، ناب، آموزش عالی» و ارجاعات مرتبط بین سالهای 1990 تا 2021 صورت گرفت. در مجموع، 60 منبع(51 مقاله، شش کتاب و سه رساله) تجزیه و تحلیل شدند. معیارهای انتخاب اسناد، هم‏راستایی عنوان، چکیده و محتوا با فرهنگ ناب در آموزش عالی بود. یافته‏ها: نتایج نشان داد که هفت بعد شناسایی‏شده، فرهنگ ناب را در آموزش عالی شکل می‏دهند که عبارتند از: ارزشهای محوری، اصول ناب، رهبری، افراد، کار تیمی، ارتباطات با محیط و مصنوعات. به طور کلی، به نظر می‏رسد فرهنگ ناب، زمانی که برای بهبود عملیاتهای اجرایی و دانشگاهی در آموزش عالی به کار برده می‏شود، ارزش مهم و قابل اندازه‏گیری داشته باشد. نتیجه‏گیری: استفاده از مفهوم فرهنگ ناب در آموزش عالی، به صورت فزاینده‏ای موضوع مقبول مطالعات پژوهشی بوده است. تأکید برای گسترش فرهنگ ناب و ارزشهای محوری آن باید مورد توجه قرار گیرد.