وابستگی به مسیر در شکلگیری حکمرانی نظام آموزش عالی ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم تربیتی، گرایش فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه شهید بهشتی. تهران، ایران.
2 دانشیار گروه مطالعات تطبیقی و نوآوری در آموزش عالی، گرایش حقوق اسلامی. مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی. تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی، گروه علوم تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی. تهران، ایران
4 استادیار گروه مدیریت و برنامهریزی آموزشی، گرایش سیاست آموزشی، دانشگاه علامه طباطبایی. تهران، ایران.
doi
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی چگونگی شکلگیری وضعیت موجود حکمرانی نظام آموزش عالی ایران (دولتگرا و متمرکز) از طریق فرایند وابستگی به مسیر بعد از انقلاب اسلامی انجام شد. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، توسعهای بود و با استفاده از رویکرد کیفی و بهرهگیری از راهبرد تحلیل تاریخی به بررسی پدیدۀ مدّ نظر اقدام شد. شیوۀ گردآوری دادهها در پژوهش حاضر به صورت کتابخانهای بود؛ بدین صورت که اسناد و مدارک علمی مربوط به چگونگی اداره کردن دولت و نظام آموزش عالی در بازۀ زمانی بعد از انقلاب اسلامی بررسی شد. یافتهها: بررسی سازوکارهای بازتولید در فرایند وابستگی به مسیر نشان داد یک توالی خودتقویتکننده، شامل 1. وقوع انقلاب اسلامی، جنگ و اتخاذ رویکرد دولتگرا، 2. شکست سیاستهای مربوط به اصلاحات ساختاری و 3. ضعف در انسجام و اجرای قوانین مربوط به خودمختاری دانشگاهها، موجبات شکلگیری حکمرانی دولتگرا در نظام آموزش عالی ایران را فراهم کرده است. نتیجهگیری: به طور کلی میتوان گفت انقلاب اسلامی و وقوع جنگ تحمیلی به عنوان دو بزنگاه اساسی، موجب شکلگیری حکمرانی دولتگرا و متمرکز در نظام آموزش عالی کشور شدهاند و با شکست سیاستهای مربوط به اصلاحات ساختاری و اجرای ناقص قوانین مربوط به خودمختاری دانشگاهی نیز این نوع حکمرانی تقویت شده است؛ به طوری که اکنون برگشت از آن به آسانی ممکن نیست.
