شناسایی عوامل کاهنده عملکرد گندم به روش تحلیل مقایسه کارکرد (CPA) (مطالعه موردی: مزارع شهرستان ابرکوه)

نویسندگان

1 کارشناس مرکز خدمات کشاورزی شهرستان ابرکوه، سازمان جهاد کشاورزی و منابع طبیعی یزد، یزد، ایران

2 سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مرکز ملی تحقیقات شوری، یزد، ایران

3 کارشناس ارشد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مرکز ملی تحقیقات شوری، یزد، ایران

doi
10.22034/csrar.2024.368709.1288
چکیده

عملکردهای واقعی بدست آمده توسط کشاورزان در اکثر مواقع کمتر از عملکرد پتانسیل منطقه است که به عوامل مدیریتی، اقلیمی، خصوصیات خاکی و یا سایر عوامل محدود‌کننده مثل تنش‌های زنده و غیرزنده مربوط می‌شود. هدف از اجرای این آزمایش یافتن عوامل محدود‌کننده عملکرد گندم در مزارع شهرستان ابرکوه واقع در استان یزد بود. ابتدا با هماهنگی مراکز خدمات کشاورزی، تعداد 11 مزرعه گندم انتخاب گردید. تمامی عملیات کشاورزی انجام شده توسط کشاورزان از قبیل روش‌های خاکورزی، تاریخ کشت، ارقام مورد استفاده، میزان بذر، تناوب زراعی، کودهای مورد استفاده، دفعات تقسیط کود نیتروژن، مدیریت آبیاری و کنترل علف‌های هرز یادداشت‌برداری و یا اندازه‌گیری شد. در زمان برداشت، برای اندازه‌گیری اجزای عملکرد تعداد 10بوته به‌صورت تصادفی انتخاب و اجزای عملکرد آن شمارش گردید. با استفاده از رگرسیون گام به گام، مدل رگرسیونی مناسب برای این متغیرهای انتخاب شده در برابر عملکرد دانه برازش گردید. سپس با استفاده از روش تحلیل مقایسه‌ی کارکرد[1] درجه تاثیرگذاری هر متغیر مشخص گردید. نتایج نشان داد که متوسط عملکرد مزارع 5040 کیلوگرم در هکتار و میزان خلأ عملکرد بدست آمده 4659 کیلوگرم در هکتار بود. ترتیب اهمیت متغیرها در کاهش عملکرد بصورت تعداد آبیاری (24 درصد)، تناوب زراعی (18 درصد)، مصرف کود نیتروژن (16 درصد)، روش تهیه بستر کشت (12 درصد)، عدم مصرف کود دامی (12 درصد)، کنترل علف‌های هرز (11 درصد)، تاریخ کاشت (4 درصد) و تقسیط نیتروژن (2 درصد) بود.