اُلّاه‌خوانی: تجلی عشق و حماسه در جشن‌های کویرنشینان

نویسندگان

1 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی

2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی

doi
چکیده

سروده­­های محلی یکی از دلنشین­ترین گونه‌­­های ادبیات شفاهی اقوام ایرانی است. این سروده‌ها در درازنای تاریخ، همپای همیشگی و جدانشدنی محافل و نَقل رایج مراسم و گردهمایی­های اقوام بوده است. برخی از این نواها، با وجود جذابیت لفظی، معنایی و فرهنگی فراوان، بنا به دلایل گوناگون ازجمله بی‌توجهی پژوهشگران حوزۀ ادبیات عامه و نیز عدم ارتباط گستردۀ گویشوران آن با مراکز فرهنگی-تحقیقاتی، تاکنون دورازدسترس و ناشناخته مانده است. «اُلّاه» یکی از بوم­نواهای عامۀ خیال­انگیز منطقۀ کویر است که ساکنان روستاهای جنوبی شهرستان­های شاهرود و دامغان (منطقۀ طُرود و سرکویر) از گذشته­های بسیار دور آن‌ها را در مراسم عروسی خود به‌کار می­­بردند و تا‌کنون نیز پایایی و پویایی خود را حفظ کرده است. در این نوشتار کوشیده­ایم تا علاوهبر معرفی اُلّاه، برای نخستین‌بار به بررسی ویژگی‌ها، نکته‌های ادبی و مشخصات اختصاصی آن بپردازیم و از این رهگذر، پیوندهای این آیین سُرور با ریشه­های کهن فرهنگ ایرانی را بشناسانیم و نیز برخی ویژگی­های حاکم بر فرهنگ عامۀ گویشوران را واکاوی کنیم.