بررسی الگوی پراکنش گیاه دارویی تشنهداری (Scophularia striata Boiss) و تنوع گونهای در ارتفاعات مختلف منطقه سیاه کوه دهلران
نویسندگان
1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، پژوهشکده کشاورزی، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران
2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، پژوهشکده کشاورزی، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران
3 گروه زراعت و اصلاح نباتات، پژوهشکده کشاورزی، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران
4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، پژوهشکده کشاورزی، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران
doi
10.22034/csrar.2022.296666.1106چکیده
گیاه تشنهداری با نام علمی Scophulari striata از تیره گل میمون، به عنوان ضدعفونیکننده در مناطق غربی کشور کاربردهای فراوانی دارد. الگوی پراکنش گیاه تشنهداری و تنوع گونهای با هدف تعیین الگوی پراکنش مناسب برای نمونهبرداری و تعیین عوامل محیطی مؤثر بر تنوع گونهای گیاهان دارویی در سال 1399 در منطقه سیاهکوه شهرستان دهلران ارزیابی شد. نمونهبرداری بهطور تصادفی مطابق الگوی w در سه طبقه ارتفاعی (605-205، 1005-605 و 1405-1005 متر) و دو جهت شرقی و غربی انجام گردید. توزیع فضایی با استفاده از شاخصهای پراکنش، مدلهای تیلور، ایوائو و شاخصهای تنوع بررسی گردید. نتایج نشان داد بیشترین مقدار ضریب تیلور و ایوائو در ارتفاع 1005-605 متر و جهت غربی منطقه سیاهکوه به ترتیب تیلور 1/05 و 1/06 و ایوائو 1/18 و 1/17 بود که با توجه به R2 و P بهدستآمده از ارتفاع 1005- 605 متر، مدل ایوائو بهتر از مدل تیلور دادهها را برازش کرد. مقادیر سایر شاخصها نشان داد که بیشترین مقدار ضرایب مربوط به ارتفاع 605-205 متر و جهت غربی بود. همچنین بین مقادیر شاخصهای تنوع در سه طبقه ارتفاعی و دو جهت شرقی و غربی تفاوت معنیداری وجود داشت (0/05>p). بیشترین مقادیر شاخص شانون-وینر برای ارتفاع 205-605 متر و کمترین آن برای ارتفاع 1005-1405 متر به ترتیب 1/23 و 0/76 مشاهده شد. نتایج نشان داد که الگوی پراکنش گیاه دارویی تشنهداری در شاخصهای مختلف تجمعی بود و با افزایش ارتفاع از سطح دریا پراکنش تصادفی، تنوع گونهای گیاهان کاهش و میزان یکنواختی افزایش یافت.