ارزیابی برخی از ژنوتیپهای فالاریس (Phalaris aquatica) بر اساس صفات زراعی
نویسندگان
1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
2 پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی شمال غرب و غرب کشور، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
doi
10.22034/csrar.2024.376110.1300چکیده
هدف از این پژوهش، بررسی زراعی گونهی علوفهای فالاریس به منظور شناسایی ژنوتیپهای مطلوب جهت استفاده در برنامههای اصلاحی بود. به این منظور، پژوهشی با 26 ژنوتیپ فالاریس در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی (تبریز) اجرا و ژنوتیپها از نظر صفات مورفولوژیکی، عملکرد بذر و علوفه مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج، موید وجود اختلاف ژنتیکی بین ژنوتیپها برای صفات تعداد ساقه و قطر طوقه در سطح یک درصد و قطر تاجپوش در سطح پنج درصد بود. در مقایسه میانگین صفات، ژنوتیپPh.aq-3 بیشترین تعداد ساقه و ژنوتیپهایPh.aq-6 وPh.aq-26 کمترین تعداد ساقه در بوته را داشتند. بیشترین قطر تاجپوش نیز با 48/89 سانتیمتر مربوط به ژنوتیپ شماره Ph.aq-12 بود. در تجزیه به مؤلفههای اصلی، چهار مؤلفه در مجموع 84/3 درصد از واریانس کل را توجیه نمود. در مؤلفه اصلی اول، صفاتی چون عملکرد علوفه خشک، قطر طوقه و قطر تاجپوش دارای بیشترین ضرایب، در مؤلفه دوم تنها صفت طول برگ پرچم و در مؤلفه سوم صفاتی چون تعداد روز تا خوشهدهی و تعداد روز تا گردهافشانی دارای بیشترین ضرایب بودند. تجزیه خوشهای نیز ژنوتیپهای مورد مطالعه را به شش زیرگروه طبقهبندی نمود. با در نظر گرفتن صفاتی مانند عملکرد و اجزای عملکرد، ژنوتیپهای موجود در زیرگروه سوم برای کشت میتوانند گزینهی مطلوبی باشند. همچنین بیشترین فاصله ژنتیکی بین ژنوتیپهای زیرگروه سوم و زیرگروه پنجم به دست آمد، که با توجه به اهداف بهنژادگر، میتوان از تلاقی ژنوتیپهای این دو زیرگروه، به منظور بهرهبرداری از ژنهای مطلوب آنها در برنامههای اصلاحی استفاده کرد.