ارزیابی برخی از ژنوتیپ‎های فالاریس (Phalaris aquatica) بر اساس صفات زراعی

نویسندگان

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

2 پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی شمال غرب و غرب کشور، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

doi
10.22034/csrar.2024.376110.1300
چکیده

هدف از این پژوهش، بررسی زراعی گونه‎ی علوفه‎ای فالاریس به منظور شناسایی ژنوتیپ‎های مطلوب جهت استفاده در برنامه‎های اصلاحی بود. به این منظور، پژوهشی با 26 ژنوتیپ فالاریس در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی (تبریز) اجرا و ژنوتیپ‎ها از نظر صفات مورفولوژیکی، عملکرد بذر و علوفه مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج، موید وجود اختلاف ژنتیکی بین ژنوتیپ‎ها برای صفات تعداد ساقه و قطر طوقه در سطح یک درصد و قطر تاج‌پوش در سطح پنج درصد بود. در مقایسه میانگین صفات، ژنوتیپPh.aq-3  بیشترین تعداد ساقه و ژنوتیپ‎‎هایPh.aq-6  وPh.aq-26  کمترین تعداد ساقه در بوته را داشتند. بیشترین قطر تاج‎پوش نیز با 48/89 سانتی‎متر مربوط به ژنوتیپ شماره Ph.aq-12  بود. در تجزیه به مؤلفه‌های اصلی، چهار مؤلفه در مجموع 84/3 درصد از واریانس کل را توجیه نمود. در مؤلفه اصلی اول، صفاتی چون عملکرد علوفه خشک، قطر طوقه و قطر تاج‎پوش دارای بیشترین ضرایب، در مؤلفه دوم تنها صفت طول برگ پرچم و در مؤلفه سوم صفاتی چون تعداد روز تا خوشه‎دهی و تعداد روز تا گرده‎افشانی دارای بیشترین ضرایب بودند. تجزیه خوشه‎ای نیز ژنوتیپ‎های مورد مطالعه را به شش زیرگروه طبقه‎بندی نمود. با در نظر گرفتن صفاتی مانند عملکرد و اجزای عملکرد، ژنوتیپ‌های موجود در زیرگروه سوم برای کشت می‎توانند گزینه‎ی مطلوبی باشند. همچنین بیشترین فاصله ژنتیکی بین ژنوتیپ‎های زیرگروه سوم و زیرگروه پنجم به دست آمد، که با توجه به اهداف بهنژادگر، می‌توان از تلاقی ژنوتیپ‎های این دو زیرگروه، به منظور بهره‎برداری از ژن‌های مطلوب آن‎ها در برنامه‌های اصلاحی استفاده کرد.