مطالعه‌ رخداد مجدد جراحات بافت شاخی سم و تأثیر آن بر بقای گاو در گله

نویسندگان

1 گروه بهداشت و کنترل مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانش آموخته دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه بهداشت و کنترل مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22059/jvr.2025.388781.3482
چکیده

زمینه مطالعه: جراحات بافت ‌شاخی از مهم‌ترین مشکلات سم در گاو پرتولید است که به ایجاد خسارات اقتصادی منجر می‌شود.هدف: مطالعه حاضر با هدف ارزیابی تأثیر رخداد جراحت ‌بافت‌ شاخی در سم گاو در نوبت ‌شیرواری اول بر بروز مجدد آن در شکم دوم و ارزیابی اثر آن بر خطر حذف انجام شد.روش‎کار: در یک طرح هم‌گروهی، گاوهای شکم 1 براساس رخداد جراحت بافت ‌شاخی یا عدم رخداد آن به 2 گروه 73 رأسی، گروه 1 (دارای جراحت در شکم 1) و گروه 2 (بدون سابقه جراحت در شکم 1)، تقسیم‌ شدند. دومین رخداد جراحت بافت ‌شاخی در شکم‌ دوم ‌همراه با ناحیه‌ و اندام درگیر در 2 گروه ردیابی و ثبت‌ شد. خطر نسبی بروز جراحت بافت ‌شاخی در نوبت‌ شیرواری دوم، خطر منتسب بروز جراحت بافت‌ شاخی در نوبت‌ شیرواری دوم، خطر منتسب در جمعیت، نسبت خطر منتسب در گروه 1 و نسبت خطر منتسب در جمعیت محاسبه ‌شد. احتمال عدم رخداد جراحات و احتمال ‌بقای دام در هر نوبت‌ شیرواری، در هر گروه با ‌استفاده از آنالیز ‌بقا به ‌روش کاپلان‌مایر محاسبه‌ و با استفاده از آزمونlog-rank  مقایسه‌ شد. سابقه‌ رخداد جراحت‌ بافت ‌شاخی در شکم ‌اول بر نسبت خطر بروز جراحت در شکم دوم، اثر قرارگیری هر دام در هر گروه و رخداد جراحت در شکم ‌دوم بر نسبت خطر حذف، با ‌استفاده از (Cox PH) cox proportional hazards regression محاسبه‌ شد.نتایج: رخداد جراحت بافت‌ شاخی در شکم ‌دوم با بروز جراحت در شکم‌ اول ارتباط معنی‌دار نشان‌ داد (chi square، 003/0‌=‌P). خطر نسبی بروز جراحت بافت‌ شاخی در شکم‌ دوم، در گاوهای گروه 1، 11 برابر (فاصله ‌اطمینان 95 درصد: 02/83 – 46/1) گروه 2 است. احتمال عدم رخداد جراحت بافت‌ شاخی در گروه 1، 523/0 (فاصله‌ اطمینان 95 درصد: 674/0-406/0) و در گروه 2، 677/0 (فاصله اطمینان 95 درصد: 812/0 - 565/0) است. عدم رخداد جراحت بافت‌ شاخی در هر گروه در log-rank test اختلاف معنی‌دار نشان ‌داد (0008/0= P). نتایج Cox PH نسبت ‌خطر ابتلا ‌به جراحت بافت‌ شاخی در شکم‌ دوم برای گروه 1 را 43/14 برابر گروه 2 نشان ‌داد. احتمال بقا در 2 گروه در شکم 1، 822/0 (فاصله‌ اطمینان 95 درصد: 886/0 - 762/0) بود. احتمال ‌بقا در شکم ‌دوم به 601/0 (فاصله ‌اطمینان 95 درصد: 700/0 - 517/0) کاهش‌ یافت. بروز جراحت در شکم ‌دوم تأثیری بر خطر حذف گاو نداشت (13/0=P)، خطر حذف در گاوهایی که دارای سابقه‌ جراحت بافت‌ شاخی در نوبت ‌شیرواری اول بودند، 96/1 برابر گاوهای بدون سابقه در هر شکم بود.نتیجه­گیری نهایی: مطالعه حاضر بر اهمیت پیشگیری از جراحت بافت‌ شاخی، به‌خصوص در نوبت‌ شیرواری اول، برای کاهش خطر رخداد جراحت در شکم ‌دوم و افزایش طول ‌عمر گاو مولد تأکید‌ داشت.