شناسایی ژنوتیپهای جو (Hordeum vulgare L.) متحمل به تنش خشکی بر اساس شاخصهای گزینشی
نویسندگان
1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
3 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
doi
10.22034/csrar.2024.371176.1294چکیده
تنش خشکی بهعنوان یکی از مهمترین تنشهای غیر زنده شناخته شده است و بهطور چشمگیری میزان تولید محصولات کشاورزی را کاهش میدهد. در بین غلات، جو متحملترین گیاه نسبت به تنشهای غیرزنده شناخته شده است و در گستره وسیعی از شرایط آب و هوایی کشت میشود. بهمنظور ارزیابی پاسخ به تنش خشکی آخر فصل در جو و شناسایی ژنوتیپهای متحمل به خشکی، مجموعهای متشکل از 17 ژنوتیپ امیدبخش جو به همراه رقم جلگه (بهعنوان شاهد) در دو آزمایش جداگانه بهصورت بلوکهای کامل تصادفی در دو شرایط عدم تنش و تنش خشکی با سه تکرار طی دو سال زراعی 1400-1398 در مزرعه تحقیقات غلات واقع در مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر (کرج) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج بهدست آمده از تجزیه واریانس مرکب عملکرد دانه نشان داد، بین ژنوتیپها و محیطها اختلاف معنیداری وجود داشت. بهمنظور شناسایی ژنوتیپهای پربازده و متحمل برخی از شاخصهای حساسیت و تحمل به خشکی محاسبه شد. با توجه به نتایج بهدست آمده مشخص شد شاخصهای STI، MP، GMP و HM میتوانند بهعنوان معیارهای مناسبی جهت گزینش ژنوتیپهای متحمل مورد استفاده قرار گیرند. علاوهبراین، با توجه به نتایج بهدست آمده از غربال ژنوتیپهای ارزیابیشده با استفاده از شاخصهای گزینشی MGIDI، FAI-BLUP و Smith-Hazel مشخص شد ژنوتیپ شماره 13 با شجره "Comp.Cr229//As46/Pro/3/Srs/4/Express/5/D10*2" علاوه بر داشتن بیشترین عملکرد دانه میتواند بهعنوان متحملترین ژنوتیپ به تنش خشکی جهت ارزیابیهای بیشتر معرفی شود.