ارزیابی کارایی انرژی و بهره‌وری بوم‎شناختی بوم‎نظام‌های زراعی گندم ‌‌آبی و سیب‌زمینی در شهرستان بروجرد، استان لرستان

نویسندگان

1 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

2 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد آگرواکولوژی، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

4 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

5 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

doi
10.22034/csrar.2023.349325.1252
چکیده

هدف از این تحقیق ارزیابی، مقایسه سیر انرژی، مدیریت منابع بویژه آب و افزایش کارایی زراعی گندم ‌‌آبی و سیب‌زمینی می‌باشد. این مطالعه در سال زراعی 1397 در شهرستان بروجرد در استان لرستان انجام شد. تعداد نمونه‌ها با فرمول کوکران تعیین شد و بر این اساس 130 و 60 مزرعه به ترتیب برای کشت گندم ‌‌آبی و سیب‌زمینی انتخاب شد. داده‌ها در این تحقیق از طریق پرسش‎نامه جمع‌آوری شدند. مقدار کل انرژی ورودی در سیب‌زمینی 92645/73 و در گندم ‌آبی 45215/33 مگاژول در هکتار بود. نظام زراعی سیب‌زمینی، از نظر شاخص‌های الکتریسیته، سوخت فسیلی، کود‌های شیمیایی و آب مورد نیاز، بیشترین مقدار انرژی مصرفی را به خود اختصاص داد. سهم مصرف انرژی‌های تجدید ناپذیر و غیر مستقیم از کل انرژی‌های ورودی در هر دو بوم‎نظام زراعی بالا بود، بویژه کشت سیب‌زمینی وابستگی بیشتری به این انرژی‌های ورودی نشان داد و این می‌تواند بیانگر ناپایداری بوم‎نظام زراعی سیب‌زمینی نسبت به گندم ‌آبی باشد. مقدار شاخص انرژی‌ خالص در نظام زراعی سیب‌زمینی 92682/27 کیلوگرم در مگاژول بیشتر از گندم ‌‌آبی 64865/24 کیلوگرم در مگاژول است که این به پتانسیل بوم‌شناختی تولید این گیاه مربوط می‌باشد. با توجه به ﮐﺎﺭﺍﻳﻲ مصرف ﺍﻧﺮﮊﻱ بیشتر گندم ‌آبی 2/43 ﺩﺭ مقایسه با کشت سیب‌زمینی 2 که نشان دهنده کارآمدی بیشتر نظام زراعی گندم ‌آبی در تبدیل انرژی‌های ورودی به انرژی موجود در عملکرد است و می‌توان کشت گندم ‌آبی در منطقه بروجرد را که از پایداری بیشتری برخوردار است، به کشاورزان منطقه توصیه نمود.