مطالعه تأثیر برهمکنش ژنوتیپ- محیط بر عملکرد قند هیبریدهای چغندرقند (Beta vulgaris L.)
نویسندگان
1 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
2 بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران
3 بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران
4 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران،
5 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
6 بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران
7 بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
doi
10.22034/csrar.2023.346833.1248چکیده
در پژوهش حاضر، نقش برهمکنش ژنوتیپ- محیط بر عملکرد قند هیبریدهای چغندرقند و شناسایی هیبریدهای پایدار تحت مطالعه قرار گرفت. در این راستا، 15 هیبرید و پنج شاهد در چهار محیط ارزیابی گردید. آزمایش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سال زراعی 1400 انجام شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب مؤید تأثیر معنیدار اثرات اصلی محیط و ژنوتیپ بر تمامی صفات در سطح احتمال یک درصد بود. برهمکنش میان آنها در سطوح احتمال یک و پنج درصد برای همه صفات بهجز درصد قند ناخالص و خالص معنیدار بود. تجزیه اثرات ضربپذیر مدل AMMI نشان داد که دو مؤلفه اول به ترتیب در سطوح احتمال یک و پنج درصد معنیدار هستند. بایپلات میانگین عملکرد و اولین مؤلفه اصلی برهمکنش مؤید برتری ژنوتیپ 20 به دلیل دارا بودن عملکرد قند و پایداری بالا بود. بر اساس روش GGE بایپلات محیطهای کرج، شیراز و میاندوآب از نظر رتبه عملکرد ژنوتیپها واکنش نسبتاً مشابهی داشتند و در این محیطها ژنوتیپ 20 پایدار بود. واکنش مشهد نسبت به سه محیط دیگر متفاوت بود و در آن ژنوتیپ 9 پایداری مناسبی داشت. بر اساس شاخص MTSI، چهار ژنوتیپ 18، 2، 20 و 17 بهعنوان ژنوتیپهای پایدار شناخته شدند. به طور کلی در میان هیبریدهای اصلاحی، در رتبه نخست، هیبرید حاصل از تلاقی (7112 × SB36) ×S1– 960132 (ژنوتیپ 2) و پس از آن هیبرید به دست آمده از تلاقی (7112 × SB36) × S1- 970063 (ژنوتیپ 9) را میتوان بهعنوان هیبریدهای امیدبخش در برنامههای ارزیابی نهایی تا معرفی هیبریدهای جدید مورد استفاده قرار داد.
