فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده نوع ادبی چیستان- که از گذشته تاکنون در میان همۀ فرهنگ‌های بشری قدمت بسیاری دارد- پیشینۀ مکتوب آن در فرهنگ و ادب فارسی، به ادبیات پیش از اسلام و به دورۀ زبان اوستایی باز‌می‌گردد؛ اما در ادبیات شفاهی از گذشته‌های دور در میان همۀ اقوام و خرده‌فرهنگ‌های ایران و ازجمله قوم کرد و به‌ویژه مردم ایلام رواج داشته است. از مهم‌ترین دلایل رواج سنت چیستان‌گویی در فرهنگ و زبان ایلامی می‌توان به جنبۀ سرگرمی، خلاقیت‌بخشی، باریک‌بینی، تقویت تفکر و حافظه، تشحیذ ذهن و اندیشه‌ورزی آن اشاره کرد. در یک نگاه کلی می‌توان چیستان‌های عامۀ ایلامی را متناسب با اجزاء سازندۀ آن‌ها در شش گروه با موضوعاتی همچون گیاهان و میوه‌ها، حیوانات و اجزاء حیوانی، انسان و حالات و اجزاء انسانی، ابزار و محصولات ساختۀ بشر، عناصر و اجزاء طبیعی و علوم و معارف بشری طبقه‌بندی کرد.