بررسی فنوتیپی و ژنوتیپی فراوانی بتالاکتامازهای وسیع‎الطیف (ESBLs) در جدایه‎های اشریشیا کلی مدفوعی جوجه شترمرغ در شمال شرق ایران

نویسندگان

1 دانش آموخته دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه میکروبیولوژی و ایمونولوژی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه میکروبیولوژی و ایمونولوژی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

5 گروه میکروبیولوژی و ایمونولوژی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jvr.2024.374537.3426
چکیده

زمینه مطالعه: اشریشیا کلی بخشی از فلور طبیعی دستگاه گوارش در پرندگان، از‌جمله شترمرغ بوده و باعث عفونت‌های روده­ای می­شود. داروهای ضد‌باکتریایی، همانند داروهای بتالاکتام به‌طور گسترده برای کاهش خسارات ناشی از عفونت با  اشریشیا کلی در پرندگان استفاده می­شوند، اما تولید بتالاکتامازهای وسیع­الطیف توسط برخی سویه­ها، درمان عفونت­های مرتبط با این ارگانیسم را ناموفق ساخته است.هدف: مطالعه حاضر با هدف بررسی فنوتیپی و ژنوتیپی بتالاکتامازهای وسیع­الطیف در جدایه­های اشریشیا کلی مدفوعی در جوجه شترمرغ­های سالم و دارای علائم گوارشی در شمال شرق ایران انجام شد.روش‎کار: مطالعه حاضر به‌صورت توصیفی‌مقطعی بر روی 121 جدایه اشریشیا کلی مدفوعی جوجه شترمرغ­ها در سال 1401 انجام شد. بدین منظور 121 سواب­ کلوآک از 53 جوجه­ به‌ظاهر سالم و 68 جوجه­ با عوارض گوارشی واقع در مزارع استان­های خراسان جنوبی و رضوی گرفته شد. سواب­ها از‌نظر حضور باکتری اشریشیا کلی روی محیط­های انتخابی کشت داده شدند و پس از رشد، آزمایشات بیوشیمیایی آن را تأیید کرد. حساسیت جدایه­ها به آنتی­بیوتیک­های مختلف با استفاده از دیسک دیفیوژن به روش کربی ـ بوئر انجام شد. تمام جدایه­ها جهت حضور بتالاکتامازهای وسیع­الطیف به روش دیسک ترکیبی بررسی شدند. برای جست‌وجو و شناسایی ژن­های بتالاکتامازهای وسیع­الطیف مربوط به خانواده­های‌SHV ، TEM، CTX-M و OXA از آزمون PCR استفاده گردید. تجزیه‌و‌تحلیل داده­های توزیع ژن­ها با استفاده از نرم­افزار SPSSنسخه 21 و آزمون مربع کای (Chi-squared test) صورت گرفت.نتایج: در آزمون حساسیت آنتی­بیوتیکی جدایه­ها، بیشترین مقاومت و حساسیت را به‌ترتیب نسبت به لینکومایسین (100 درصد) و سفتیوفور (42/88 درصد) نشان دادند. از مجموع 121 جدایه اشریشیا کلی مورد‌مطالعه 42 (7/34 درصد) جدایه (21 جدایه از 53 جدایه سالم و 21 جدایه از 68 جدایه بیمار) حداقل از‌نظر حضور یکی از ژن­ها مثبت بودند. ژن­  blaTEMبا حضور در 37 (5/30 درصد) جدایه بیشترین فراوانی را داشت که شامل 17 جدایه سالم و 20 جدایه بیمار و در مقابل ژن blaCTX-M تنها در 5 (1/4 درصد) جدایه مشاهده گردید که شامل 3 جدایه سالم و 2 جدایه بیمار بود. در بررسی فنوتیپی در‌مجموع 13 (74/10 درصد) جدایه به‌عنوان ایزوله­های مولد بتالاکتامازهای وسیع‌الطیف شناسایی شدند که در 5 جدایه هیج ژن بتالاکتامازی از وسیع­الطیف شناسایی نشد. 2 جدایه دارای ژن بتالاکتامازی TEM، 5 جدایه به‌طور هم‌زمان دارای هر 4 ژن بتالاکتامازیSHV ،TEM ، CTX-M، OXA و 1 جدایه دارای 3 ژن بتالاکتامازیSHV ،  TEMو OXA بود. ارتباطی از‌لحاظ آماری بین توزیع ژن­ها در جوجه شترمرغ­های سالم و بیمار مشاهده نشد.نتیجه­گیری نهایی: در بررسی­های فنوتیپی و ژنوتیپی، حضور بتالاکتامازهای وسیع‌الطیف، به‌ترتیب 13 و 42 جدایه مثبت شناخته شدند. در 5 جدایه مثبت فنوتیپی، هیچ‌یک از ژن‌های بتالاکتامازی وسیع­الطیف مورد‌بررسی شناسایی نگردید. از 42 جدایه مثبت ژنوتیپی، 34 جدایه تظاهر فنوتیپی نداشتند. ژن blaTEM در جدایه­های اشریشیا کلی مدفوعی جوجه شترمرغ­ها دارای بالاترین فراوانی بود.