بررسی فنوتیپی و ژنوتیپی فراوانی بتالاکتامازهای وسیعالطیف (ESBLs) در جدایههای اشریشیا کلی مدفوعی جوجه شترمرغ در شمال شرق ایران
نویسندگان
1 دانش آموخته دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه میکروبیولوژی و ایمونولوژی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه میکروبیولوژی و ایمونولوژی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 گروه پاتوبیولوژی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
5 گروه میکروبیولوژی و ایمونولوژی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jvr.2024.374537.3426چکیده
زمینه مطالعه: اشریشیا کلی بخشی از فلور طبیعی دستگاه گوارش در پرندگان، ازجمله شترمرغ بوده و باعث عفونتهای رودهای میشود. داروهای ضدباکتریایی، همانند داروهای بتالاکتام بهطور گسترده برای کاهش خسارات ناشی از عفونت با اشریشیا کلی در پرندگان استفاده میشوند، اما تولید بتالاکتامازهای وسیعالطیف توسط برخی سویهها، درمان عفونتهای مرتبط با این ارگانیسم را ناموفق ساخته است.هدف: مطالعه حاضر با هدف بررسی فنوتیپی و ژنوتیپی بتالاکتامازهای وسیعالطیف در جدایههای اشریشیا کلی مدفوعی در جوجه شترمرغهای سالم و دارای علائم گوارشی در شمال شرق ایران انجام شد.روشکار: مطالعه حاضر بهصورت توصیفیمقطعی بر روی 121 جدایه اشریشیا کلی مدفوعی جوجه شترمرغها در سال 1401 انجام شد. بدین منظور 121 سواب کلوآک از 53 جوجه بهظاهر سالم و 68 جوجه با عوارض گوارشی واقع در مزارع استانهای خراسان جنوبی و رضوی گرفته شد. سوابها ازنظر حضور باکتری اشریشیا کلی روی محیطهای انتخابی کشت داده شدند و پس از رشد، آزمایشات بیوشیمیایی آن را تأیید کرد. حساسیت جدایهها به آنتیبیوتیکهای مختلف با استفاده از دیسک دیفیوژن به روش کربی ـ بوئر انجام شد. تمام جدایهها جهت حضور بتالاکتامازهای وسیعالطیف به روش دیسک ترکیبی بررسی شدند. برای جستوجو و شناسایی ژنهای بتالاکتامازهای وسیعالطیف مربوط به خانوادههایSHV ، TEM، CTX-M و OXA از آزمون PCR استفاده گردید. تجزیهوتحلیل دادههای توزیع ژنها با استفاده از نرمافزار SPSSنسخه 21 و آزمون مربع کای (Chi-squared test) صورت گرفت.نتایج: در آزمون حساسیت آنتیبیوتیکی جدایهها، بیشترین مقاومت و حساسیت را بهترتیب نسبت به لینکومایسین (100 درصد) و سفتیوفور (42/88 درصد) نشان دادند. از مجموع 121 جدایه اشریشیا کلی موردمطالعه 42 (7/34 درصد) جدایه (21 جدایه از 53 جدایه سالم و 21 جدایه از 68 جدایه بیمار) حداقل ازنظر حضور یکی از ژنها مثبت بودند. ژن blaTEMبا حضور در 37 (5/30 درصد) جدایه بیشترین فراوانی را داشت که شامل 17 جدایه سالم و 20 جدایه بیمار و در مقابل ژن blaCTX-M تنها در 5 (1/4 درصد) جدایه مشاهده گردید که شامل 3 جدایه سالم و 2 جدایه بیمار بود. در بررسی فنوتیپی درمجموع 13 (74/10 درصد) جدایه بهعنوان ایزولههای مولد بتالاکتامازهای وسیعالطیف شناسایی شدند که در 5 جدایه هیج ژن بتالاکتامازی از وسیعالطیف شناسایی نشد. 2 جدایه دارای ژن بتالاکتامازی TEM، 5 جدایه بهطور همزمان دارای هر 4 ژن بتالاکتامازیSHV ،TEM ، CTX-M، OXA و 1 جدایه دارای 3 ژن بتالاکتامازیSHV ، TEMو OXA بود. ارتباطی ازلحاظ آماری بین توزیع ژنها در جوجه شترمرغهای سالم و بیمار مشاهده نشد.نتیجهگیری نهایی: در بررسیهای فنوتیپی و ژنوتیپی، حضور بتالاکتامازهای وسیعالطیف، بهترتیب 13 و 42 جدایه مثبت شناخته شدند. در 5 جدایه مثبت فنوتیپی، هیچیک از ژنهای بتالاکتامازی وسیعالطیف موردبررسی شناسایی نگردید. از 42 جدایه مثبت ژنوتیپی، 34 جدایه تظاهر فنوتیپی نداشتند. ژن blaTEM در جدایههای اشریشیا کلی مدفوعی جوجه شترمرغها دارای بالاترین فراوانی بود.