بررسی اثرات تلقیح قارچهای مایکوریزا بر عملکرد و اجزای عملکرد اکوتیپهای مختلف سیاهدانه
نویسندگان
1 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی ، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
2 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
doi
10.22034/csrar.2023.302907.1127چکیده
کاربرد کودهای بیولوژیک به ویژه قارچهای مایکوریزا از مهمترین راهبردهای تغذیهای در کشاورزی پایدار و مدیریت بومنظامهای کشاورزی میباشد. بر همین اساس، پژوهش حاضر به منظور بررسی اثرات دو گونه قارچ مایکوریزا بر عملکرد و اجزای عملکرد سه اکوتیپ ایرانی سیاهدانه (سرایان، همدان و شهرکرد) بصورت فاکتوریل در قالب بلوک کامل تصادفی در سه تکرار در دانشکده کشاورزی سرایان اجرا شد. نتایج تجزیه واریانس نشاندهنده اختلاف معنیدار بین اکوتیپهای سیاهدانه برای اکثر صفات مورد بررسی بود. با اینحال، هیچکدام از صفات فوق تحت تأثیر برهمکنش بین تیمارهای مورد بررسی در پژوهش حاضر (اکوتیپ × مایکوریزا) قرار نگرفتند. بیشترین ارتفاع گیاه، ارتفاع اولین شاخه فرعی، طول ریشه، ارتفاع اولین کپسول و طول کپسول برای اکوتیپ همدان، بیشترین تعداد دانه در کپسول، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه و عملکرد کاه برای اکوتیپ شهرکرد و بیشترین وزن هزار دانه و شاخص برداشت برای اکوتیپ سرایان حاصل شد. از طرفی، کاربرد هر دو گونه قارچ مایکوریزا موجب افزایش معنیدار صفات طول کپسول، قطر کپسول و تعداد شاخه گلدهنده اکوتیپهای مورد مطالعه نسبت به تیمار شاهد شدند. در تجزیه ضرایب مسیر، صفات تعداد شاخه گلدهنده و عملکرد بیولوژیک اثرات مستقیم مثبتی بر صفت عملکرد دانه داشتند و بیشترین اثر برای صفت عملکرد بیولوژیک به دست آمد. در مقابل، بیشترین اثر مستقیم منفی بر روی صفت عملکرد دانه مربوط به عملکرد کاه بود؛ لذا براساس نتایج پیشنهاد میشود اکوتیپ/ژنوتیپهایی که از نظر صفات عملکرد بیولوژیک و کاه بهتر هستند را برای گزینش اکوتیپهای برتر مورد استفاده قرار دهند.
