نقش قصه‌گو در پردازش قصه‌های عامیانۀ آمره

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز

2 هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

3 هیات علمی گروه مردم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

doi
چکیده

مطالعه و تحلیل علمی جلوه‌های گوناگون ادبیات عامه موجب درک شایسته‌تر ماهیت، عناصر سازنده درونی و عوامل تأثیرگذار در پردازش فرهنگ شفاهی می‌گردد. قصه‌گویی یکی از کهن‌ترین اشکال ادبیات شفاهی است. در روزگاران کهن، قصه‌گوها تاریخ، سنت، مذهب، آداب، قهرمانی‌ها و غرور قومی را از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌کردند. اصولا قصه زمانی شکل می‌گیرد و عینیت می‌یابد که از زبان راوی نقل شود. قصه‌گو یا راوی خواه ناخواه خویشتنِ خویش را در قصه می‌بیند و برای جلب نظر شنونده یا خواننده، از ذوق و هنر خویش برای تبیین هرچه بیشتر قصه کمک می‌‌گیرد. این عوامل ‌موجب ایجاد تغییراتی در ساختار و محتوای قصه می‌شود. پژوهش حاضر به نقش قصه‌گو در شکل‌گیری قصه می‌پردازد و درپی یافتن دلایلی است که سبب می‌شود قصه‌گو در روند قصه تغییراتی پدید آورد. نکته‌ای که توجه نگارنده را هنگام ضبط و گردآوری قصه‌های آمره طی دو دهه به خود جلب کرده، وجود روایات متعدد یا متفاوت از قصه‌ای واحد به‌سبب تعدد قصه‌گویان و تصرف آنان در قصه است.