تأثیر کود نیتروژن بر عملکرد و کارایی مصرف آب ارزن دانه‎ای (Pennisetum miliaceum L.) در شرایط تنش کم‌آبی

نویسندگان

1 گروه زراعت، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران

2 گروه علوم کشاورزی دانشگاه پیام نور، ایران

3 بخش زراعی و باغی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران

doi
10.22034/csrar.2023.329875.1193
چکیده

به‌منظور بررسی تأثیر رژیم‎های آبیاری و مقادیر کود نیتروژن بر عملکرد و کارایی مصرف آب ارزن آزمایشی به‌صورت کرت‎های خردشده در قالب طرح پایه بلوک‎های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1395 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی بیرجند انجام شد. در این تحقیق رژیم آبیاری (50 و 100 درصد نیاز آبی گیاه) به‌عنوان عامل اصلی و مقدار نیتروژن (صفر، 50، 100، 150 کیلوگرم در هکتار) به‌عنوان عامل فرعی بود. نتایج نشان داد که تنش کم‌آبی موجب کاهش 29/4 درصدی محتوی نسبی آب برگ شد. در شرایط آبیاری مطلوب با افزایش مصرف نیتروژن از صفر به 100 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار شاخص کلروفیل، ارتفاع بوته، تعداد دانه در پانیکول، عملکرد دانه و کارایی مصرف آب دانه به‌طور معنی‌دار و به ترتیب 32/7، 20/4، 23، 35/4 و 27 درصد افزایش یافت. هم‎چنین در شرایط آبیاری مطلوب کاربرد 50 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار، تعداد پانیکول در متر‌مربع، وزن هزار دانه، عملکرد زیستی و کارایی مصرف آب زیست‌توده را به ترتیب 9/7، 26/8، 26/5 و 12/7 درصد نسبت به شاهد افزایش داد. در شرایط تأمین 50 درصد نیاز آبی با افزایش مصرف نیتروژن از صفر به 50 کیلوگرم در هکتار عملکرد دانه، کارایی مصرف آب دانه و کارایی مصرف آب زیست‌توده به‌طور معنی‌دار و به ترتیب 24/9، 17/3 و 7/7 درصد افزایش یافت. به‌طورکلی نتایج نشان داد که جهت دست‎یابی به حداکثر عملکرد دانه با در نظر گرفتن کارایی مصرف آب می‌توان از تیمار آبیاری مطلوب و 100 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار در منطقه بیرجند استفاده نمود.