فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کمبود منابع آب و بالطبع آن خشکی در زمره شدیدترین عوامل تنش‌زای محیطی قرار دارد که بر رشد و بهره‌وری محصول چغندرقند تأثیر نامطلوبی می‌گذارد. با این وجود، بهره‌وری آب این گیاه را می‌توان با استفاده از ژنوتیپ‌های متحمل در برابر کمبود آب ارتقا بخشید. در مطالعه حاضر به ارزیابی لاین‌های گرده‌افشان چغندرقند که با هدف ایجاد والد‌های پدری متحمل به خشکی طی یک برنامه به‌نژادی مدون در طول چندین سال انجام شده بود، پرداخته شد. بدین منظور آزمایشی با 20 لاین گرده‌افشان و سه لاین شاهد در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در دو محیط آبیاری نرمال و تنش خشکی در سال 1393 با سه تکرار اجرا گردید. بر اساس میزان عملکرد ریشه در شرایط نرمال و تنش خشکی شاخص‌های مختلف تحمل و حساسیت به تنش برآورد شدند که در میان آن‌ها شش شاخص بهره‌وری متوسط، بهره‌وری متوسط ژئومتریک، تحمل به تنش، میانگین هارمونیک، عملکرد و مقاومت به خشکی همبستگی مثبت و قابل ملاحظه‌ای با عملکرد ریشه تحت هر دو شرایط نرمال و تنش داشتند. تجزیه به مؤلفه‌های اصلی عملکرد ریشه در هر دو شرایط و شاخص‌های برآورد شده نشان داد که دو مؤلفه اول در مجموع بیش از 99 درصد تغییرات را تبیین می‌کند. بر اساس ضرایب به‌دست‌آمده از تجزیه به مؤلفه اصلی، مؤلفه اول تحت عنوان مؤلفه پتانسیل عملکرد ریشه و تحمل به خشکی و مؤلفه دوم تحت ‌عنوان مؤلفه حساسیت به خشکی نام‌گذاری شدند. در نهایت بر اساس نتایج حاصله، سه لاین S1– 950077، S1– 950123 و S1– 950116 تحت عنوان متحمل‌ترین لاین‌ها معرفی شدند.