فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در ایران، تبدیل برخی نواحی روستایی به شهر به‌عنوان بخشی از سیاست‌های توسعه و ساماندهی سکونتگاه‌ها انجام‌شده است؛ اقدامی که برای تقویت توان سکونتگاه‌ها در مواجهه با بحران‌ها موردتوجه قرار گرفته است. در این راستا پژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر این تغییر بر سطح تاب‌آوری سکونتگاه‌های اورامان و برده‌رشه در استان کردستان انجام‌شده است. این مطالعه از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری شد. جامعه آماری شامل ۹۵۱ خانوار است که بر اساس فرمول کوکران، ۲۵۰ سرپرست خانوار به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری ویلکاکسون، تی زوجی، تحلیل واریانس یک‌طرفه و فریدمن انجام گرفت. نتایج آزمون تی زوجی نشان داد که میانگین کلی تاب‌آوری از ۹۴/۲ به ۲۵/۳ افزایش‌یافته که این بهبود از نظر آماری معنادار است. بیشترین افزایش مربوط به بعد اقتصادی (۳۹/۰ واحد) بود که نشان‌دهنده تأثیر مثبت شهر شدن بر فرصت‌های شغلی و درآمدی است. نتایج آزمون تحلیل واریانس و توکی حاکی از تفاوت معنادار بین ابعاد مختلف تاب‌آوری، به‌ویژه بین ابعاد اقتصادی و اجتماعی بود. رتبه‌بندی متغیرها با آزمون فریدمن نیز نشان داد که عواملی مانند بودجه اختصاصی و دسترسی به انرژی بیشترین بهبود را داشته‌اند، درحالی‌که دسترسی به خدمات اعتباری کمترین ارتقا را تجربه کرده است. در مجموع، سیاست تبدیل روستا به شهر تأثیر مثبت و معناداری بر افزایش تاب‌آوری سکونتگاه‌های موردمطالعه داشته است؛ اما این بهبود در تمام ابعاد یکسان نبوده و ابعاد اقتصادی، نهادی و کالبدی-محیطی نسبت به بعد اجتماعی پیشرفت بیشتری داشته‌اند.