مفهوم‌سازی مسئولیت اجتماعی دانشگاه در ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

2 استادیار گروه نوآوری آموزشی و درسی، مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران

3 استادیار گروه مطالعات مدیریت آموزش عالی، مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران

doi
چکیده

هدف این پژوهش مفهوم­ سازی مسئولیت اجتماعی دانشگاه در کشور ایران بود. از آنجا که مسئولیت اجتماعی دانشگاه مانند سایر مفاهیم انسانی و اجتماعی به ویژگی‌های زمینه خود وابسته‌ است، برای فهم مسئله مسئولیت اجتماعی دانشگاه در موقعیت ایران و با شرایط خاصی که دارد، روش کیفی مبتنی بر نظریه بر پایه اشتراوس-کوربین راهنمای شناخت شرایط علّی، پدیده کانونی، زمینه‌های مؤثر و متغیرهای مداخله کننده در مسئولیت اجتماعی دانشگاه، راهبردها و روش‌های اعضای هیئت علمی، فرایندها و پیامدهای آن قرار گرفت. در نمونه هدفمند 50 نفر از اعضای هیئت علمی، دانشجویان دکتری، خبرگان آموزش عالی، مدیران دانشگاهی و سیاستگذاران آموزش عالی، فعالان غیرهیئت علمی نهادهای مدنی، فعالان در انجمن علمی، شوراها و نهادهای فرهنگی اجتماعی با 17 نفر به ­صورت فردی مصاحبه عمیق اکتشافی شد و برای تکمیل داده‎ها 3 گروه‌ کانونی شکل گرفت که درمجموع، 33 نفر حضور داشتند. نتایج پژوهش از تحلیل داده‌ها در قالب مدلی ارائه و راهبردها در سه سطح کلان (دولت)، میانی (مدیریت دانشگاه) و خُرد (اعضای هیئت علمی) مشخص شد. درنهایت، تعریف مسئولیت اجتماعی دانشگاه به ­عنوان نهاد اجتماعی ارائه شد. آنچه مسلم است، چنین انتظار هنجارینی که می‌تواند به توسعه پایدار و افزایش کیفیت زندگی و احقاق حقوق و کاهش مرارت‌های بشری بینجامد، بدون مشارکت همه ­جانبه ذینفعان درونی و بیرونی تحقق‌پذیر نیست.