تحلیل امرژی نظام‌های تولید محصولات زراعی و تلفیقی روستای بلند سیستان

نویسندگان

1 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

4 دانش آموخته دکتری اگرواکولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

doi
10.22034/csrar.2022.330716.1195
چکیده

در سال‌های اخیر تلفیق فعالیت‌های زراعی و دامپروری به‌منظور مقابله با مشکلات ناشی از نظام‌های فشرده تولید موردتوجه قرار گرفته است. هدف از این مطالعه ارزیابی چگونگی تأثیر یک نظام یکپارچه تولید زراعی و دامی بر پایداری اکولوژیکی نظام‌های تلفیقی و مقایسه با نظام‌ منفرد تولید محصولات زراعی با استفاده از رهیافت تحلیل امرژی بود. این مطالعه با استفاده از اطلاعات جمع‌آوری شده از سطح نظام‌های خرده مالکی اراضی کشاورزی و دام‌های روستای بلند، سیستان، ایران در سال 1398 انجام شد. مقدار امرژی حمایت کننده از نظام‌های تولید زراعی و تلفیقی روستای بلند سیستان به ترتیب 1018×4/41 و 1018×9/43 ام‌ژول خورشیدی در سال بود. نتایج مربوط به مقادیر امرژی ویژه (SE)، نسبت عملکرد امرژی (EYR)، نسبت سرمایه‌گذاری امرژی (EIR)، نسبت بار محیطی (ELR)، نسبت مبادله امرژی (EER)، تراکم سود خالص (NBD) و نسبت خروجی به ورودی‌های اقتصادی (O/I) نشان داد که نظام تلفیقی به دلیل روابط متقابل مثبت بین اجزاء زراعی و دامی در کنار پایداری محیط زیستی بالا، سود خالص بالاتری را نسبت به نظام‌های زراعی منفرد حاصل می‎نماید. نتایج نشان داد تلفیق محصولات زراعی و دام این پتانسیل را دارد که ضمن کاهش ریسک اقتصادی و افزایش سودآوری، مزایای زیادی برای حفاظت از منابع خاک و آب و بهره‌وری از چرخه مواد مغذی ایجاد کند؛ بنابراین، یک نظام تولید یکپارچه محصولات زراعی-دامی به‌عنوان گزینه مناسب برای تولیدکنندگان جهت تنوع بخشیدن به عملیات کشاورزی جهت جلوگیری از مخاطرات، بهبود تولید اکولوژیکی محصولات و جلوگیری از آسیب‌های محیطی  ناشی از فرسایش خاک و از بین رفتن عناصر غذایی، توصیه می‌شود.