فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی برنامۀ درسی نوآورانه در نظام آموزش عالی کشور با استفاده از نظریه برپایه انجام شد. جامعه مورد مطالعه تمام متخصصان و صاحبنظران حوزه برنامه­ ریزی آموزشی و درسی در دانشگاه­ها و مؤسسات آموزش عالی تحت نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری کشور بودند که تعداد 24 نفر از آنها ابتدا به روش هدفمند و سپس، با استفاده از روش گلوله­ برفی و نمونه­ گیری نظری برای مطالعه انتخاب شدند. نتایج نشان داد که برنامه درسی نوآورانه شامل ابعاد ابهام پذیری، نوگرایی، جامعه­ گرایی، تحول­ گرایی، پیچیدگی، کمال­ گرایی، بازارمحوری، ارزش­ گرایی، نیازمحوری و ارتباط ­محوری است. بر اساس یافته ­ها عوامل علّی مؤثر بر توسعۀ برنامه درسی نوآورانه شامل ویژگی­ های آموزشگر، مدیریت، رویکرد دانشگاه، ساختار برنامه درسی، تمرکززدایی، منابع و روش­ های آموزشی، عوامل انگیزشی-حمایتی، عوامل ساختاری آموزش عالی و ویژگی­ های فراگیران است. عوامل زمینه­ ای مؤثر بر توسعۀ برنامه درسی نوآورانه شامل امکانات و تجهیزات دانشگاه، قوانین و مقررات، عوامل اجتماعی- فرهنگی، شرایط کاری و شغلی و عوامل اقتصادی است. عوامل مداخله­ گر مؤثر بر توسعۀ برنامه درسی نوآورانه شامل عوامل فناوری، سیاستگذاری­ ها و عوامل کلان مدیریتی است. راهبردهای پیشنهادی برای توسعه برنامه درسی نوآورانه شامل استفاده از نظرهای ذینفعان، انجام دادن مطالعات نیازسنجی، امکان­سنجی و آینده ­پژوهی، تمرکززدایی در آموزش عالی، انجام دادن مطالعات اقدام­ پژوهی، تأمین بودجه و شرایط، برگزاری دوره ­ها و کارگاه­ های آموزشی، تأسیس مراکز اعتباربخشی، شناسایی و حمایت از افراد خلاق و ایده­ پرداز، تشکیل ساختارها و شبکه­ های رسمی و غیررسمی، تعیین نظام رتبه بندی دانشگاه ­ها بر اساس شاخص نوآوری و توجه به رویکرد یادگیری ­محوری و مدیریت دانش است. یافته ­ها نشان داد که مهم­ ترین پیامدهای اجرای برنامه درسی نوآورانه دستیابی به چشم­ اندازها، رسالت ­ها و اهداف اصلی آموزش عالی، توانمندسازی فراگیران، توسعه کارآفرینی و اشتغال پایدار، افزایش ارتباط دانشگاه با بازار کار و صنعت، بهبود شاخص­ های رفاه در جامعه و دستیابی به توسعه پایدار همه جانبه است.