ارزیابی و رتبه‌بندی کلان‌روندهای جهانی مؤثر بر قدرت دریایی با استفاده از سامانه غربال‌گری فازی

نویسندگان

1 گروه آینده‌پژوهی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران؛

2 گروه آینده‌پژوهی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

doi
10.22113/jmst.2025.502198.2627
چکیده

هرکه می‎خواهد بر دنیا حکومت کند باید دریا را در سیطره قدرت خود داشته باشد. روندهایی در سطح جهانی با تأثیر بر قدرت دریایی کشورها، امنیت غذایی، انرژی، اقتصاد و به طور کلی موجودیت آن‌ها را تهدید می‌کند. بدون اولویت‌بندی و انتخاب کلان‌روندهای با تأثیر بیشتر، احتمال آن وجود دارد که منابع موجود مالی، انسانی، زمان و غیره صرف مطالعه و تحلیل روندهایی شود که تأثیر چندانی بر مسئله ندارند. این پژوهش با هدف کمک به تحلیل و شناسایی کلان‌روندهای جهانی از طریق رتبه‌بندی آن‌ها بر اساس تأثیرشان بر ابعاد قدرت دریایی انجام می‌شود. این پژوهش از نوع کاربردی و کیفی می‌باشد. داده‌ها از نوع کیفی بوده و به دو روش اسنادی و میدانی با ابزار فایل‌های رایانه‌ای و پرسشنامه از منابع معتبر متنی و خبرگان جمع‌آوری شده‌اند. روش محوری تجزیه و تحلیل داده‌ها سامانه غربال‌گری فازی است. با بررسی منابع مختلف، فهرستی از ده کلان‌روند جهانی و یازده بعد قدرت دریایی مشتمل بر پنجاه و دو مؤلفه احصاء شده است. این کلان‌روندها و ابعاد در اختیار خبرگان قرار گرفته و طی سامانه غربال‌گری فازی رتبه‌بندی شدند. در آخر چهار کلان‌روند «تغییرات اقلیمی و فشار بر محیط زیست»، «پیشرفت‌های فناوری و اتصال»، «شگفتی‌های فناوری و نگرانی‌های اجتماعی» و «تغییرات اجتماعی و اقتصاد» بر اساس تأثیرشان بر قدرت دریایی در رتبه اول و باقی کلان‌روندها در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. در بررسی ادبیات موضوع، پژوهشی یافته نشد که به اولویت‌گذاری کلان‌روندهای جهانی بر پایه ابعاد قدرت دریایی پرداخته باشد؛ بنابراین، مسئله پژوهش حاضر در کنار روش تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و افق زمانی داده‌های آن از سهم‌یاری‌های آن به شمار می‌آید.