شناسایی مؤلفه های خودرهبری دانشجویان
نویسندگان
1 استاد دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
3 استاد دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
4 دانشیار دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران
doi
چکیده
هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفههای خودرهبری دانشجویان بود. با اتخاذ رویکرد کیفی از روش نظریه زمینه ای روشمند برای تحلیل نظر صاحبنظران استفاده شد. با چارچوب نمونه گیری هدفمند و با استفاده از روش نمونه گزینی گلوله برفی با 20 صاحبنظر در حوزۀ آموزش عالی مصاحبه صورت گرفت. بهمنظور دستیابی به اهداف پژوهش و جمع آوری دادهها و اطلاعات، ابزار پژوهش مصاحبه بود که با به کارگیری مثلث بندی؛ یعنی مصاحبه عمیق اکتشافی نیمه ساختمند، گروه های کانونی و نیز بررسی ادبیات و پیشینۀ پژوهش دادهها جمع آوری شد. داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوا در رویکرد نظریه داده بنیاد در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تجزیه و تحلیل شدند. در پژوهش حاضر پدیدۀ محوری، مفهوم خودرهبری دانشجو انتخاب شد. یافته ها نشان داد که مشارکت اعضای هیئت علمی مجرب در تدوین برنامه های خودرهبری، ایجاد زمینه های خودباوری و خودرهبری از طریق برنامه های درسی دانشگاهی و تعامل متقابل استاد و دانشجو و طراحی آموزش های مرتبط با تقویت توانمندی های رفتاری از جمله خودرهبری و خودتنظیمی دانشجویان در کلاس های درس از شرایط علی اثرگذار بر خودرهبری دانشجویان است. در کنار عوامل علّی، سازه های محیطی متعددی در سه حوزه عوامل درون دانشگاهی، عوامل برون دانشگاهی و عوامل آموزشی وجود دارد که در تحقق یافتن هدف ایجاد خودرهبری دانشجو نقش مهمی دارد. همچنین سبک رهبری و مدیریت دانشگاه ها، مشارکت دانشجو و مهارت های اجتماعی، عوامل زمینه ای مؤثر بر خودرهبری دانشجوست. از نظر صاحبنظران لزوم توجه به خودرهبری دانشجویان یکی از وظایف مهم مسئولان آموزش عالی است. دانشگاه ها باید به گونه ای مدیریت و رهبری شوند که خودرهبری به عنوان یک فرهنگ و بخشی از فعالیت های روزانۀ دانشجویان درآید و به عنوان ارزش افزوده برای همۀ اعضای هیئت علمی و دانشجویان مطرح شود.