بررسی اثرات تنظیم‌کننده‌های رشد بر فرایند ریز‌ازدیادی گیاه دارویی کارلا (Momordica charantia) و شناسایی ترکیبات ثانویه اندام‌های مختلف با استفاده از دستگاه طیف‌سنج جرمی (GC-MS)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری بیوتکنولوژی، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 گروه زیست شناسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

4 گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

5 گروه زیست شناسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

doi
10.22034/csrar.2021.291381.1097
چکیده

امروزه گیاهان دارویی با ‌توجه به عوارض جانبی کمتر بر ‌روی سلامتی، مورد توجه قرار گرفته‌اند. بهینهسازی فرآیند کشت بافت برخی از این گیاهان از ریز‌نمونه‌های حاصل از بذر، امکان شناسایی، تولید تجاری متابولیت‌های ثانویه و دستورزی ژنتیکی این گیاهان ارزشمند را فراهم می‌نماید. کارلا با نام علمی Momordica charantia از خانواده کدوئیان به‌دلیل متابولیت‌های ثانویه ارزشمند و خواص دارویی شناخته­شده می‌‌تواند جایگاه مهمی را در بخش کشاورزی از آن خود سازد. در این مطالعه کالوس‌زائی و باززائی ریز‌نمونه‌های بذر گیاه کارلا در محیط کشت MS حاوی غلظت‌های مختلف هورمون‌های 2,4 D و BAP مورد مطالعه قرار گرفت. متابولیت‌های ثانویه با استفاده از گاز کروماتوگرافی – طیف‌سنج جرمی در عصاره‌های سوسپانسیون سلولی، ریشه، برگ و میوه گیاهان حاصل از فرایند کشت بافت شناسایی گردید که بیشترین تعداد مواد مؤثره به ترتیب 49 ترکیب در ریشه، 46 ترکیب در میوه، 40 ترکیب در سوسپانسیون سلولی کالوس و 37 ترکیب در برگ بود. نتایج کشت بافت نشان داد که بیشترین میزان کالوس‌زائی در غلظت 3 میلی‌‌گرم‌ در لیتر حاوی 2,4-D و بیشترین تولید شاخه در غلظت 2 میلی‏گرم در لیتر BAP به‌دست آمد. همچنین بیشترین مقدار ریشه‌زایی در غلظت 1 میلی‌گرم در ‌لیتر حاوی هورمون IBA حاصل گردید.