بررسی مؤلفه‌های مؤثر اخلاق در یادگیری الکترونیکی در راستای توسعۀ منابع انسانی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت آموزشی، استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور. تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری آموزش از دور دانشگاه پیام نور تهران.

3 دکتری مدیریت آموزشی، استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه پیام نور. تهران، ایران

doi
چکیده

هدف: این پژوهش با هدف بررسی مؤلفه‌های مؤثر اخلاق در آموزش الکترونیکی در راستای توسعۀ منابع انسانی انجام شده است. روش: روش تحقیق ترکیبی(کمّی و کیفی) از نوع اکتشافی بود و از طرح پژوهش تلفیقی اکتشافی و تبیینی به‌ منظور تبیین جنبۀ اصلی موضوع مدّ نظر استفاده شد. مؤلفه‌ها و ابعاد موضوع به صورت مطالعۀ اسناد و مصاحبه مورد بررسی و در قالب گویه‌های مؤثر در اخلاق آموزش الکترونیکی تدوین شده است. برای تحلیل داده‌های کیفی از روش مقوله‌بندی و از روش تحلیل عاملی برای داده‌های کمّی استفاده شد. در نهایت، مؤلفه‌های مؤثر اخلاق بر آموزش الکترونیکی شناسایی و اعتباریابی شدند. جامعۀ آماری پژوهش در مرحلۀ کیفی، خبرگان حوزۀ آموزش الکترونیکی به صورت نمونه‌گیری هدفمند به تعداد 15 نفر و در مرحلۀ کمّی شامل کارکنان دستگاههای اجرایی استان اردبیل مشتمل بر 363 نفر بود که نمونه‌گیری در مرحلۀ کمّی به صورت طبقه‌ای تصادفی متناسب با ساختار سازمانی بوده است. در مرحلۀ کیفی، مؤلفه‌های مؤثر اخلاق بر آموزش الکترونیکی در چندین مرحله شناسایی و اصلاح شدند. هر یک از مؤلفه‌ها نیز دارای تعدادی زیرمؤلفه‌اند که در اخلاق آموزش الکترونیکی برای توسعۀ منابع انسانی می‌توانند مبنای عمل قرار گیرند. داده‌های کیفی با استفاده از روش کدگذاری باز و داده‌های کمّی از روش توصیفی- تحلیلی و روشهای MADM برای وزن‌دهی مؤلفه‌های اصلی و زیرمؤلفه‌های آموزش الکترونیکی استفاده شده است. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق‌ساخته بود که در چندین مرحله ویرایش و اصلاح شده است. طبق ادبیات و پیشینه پژوهش، مؤلفه‌ها شناسایی شدند و به ‌منظور پی بردن به متغیّرهای زیربنایی عوامل مؤثر بر اخلاق آموزش الکترونیکی از روش دلفی استفاده شده است. یافته‌ها: طبق نتایج دلفی، چهار عامل مشخص‌شده با تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی مورد آزمون قرار گرفت؛ که مؤلفۀ موضوعات قانونی با بار عاملی 0.83 در بالاترینرتبه و مؤلفۀ تأثیرات سیاسی اجتماعی با بار عاملی 0.81 در رتبۀ دوم قرار داشتند. نتیجه‌گیری: مطابق نتایج کسب‌شده، مؤلفه‌های شناسایی‌شده شامل شکاف دیجیتال، آداب رفتاری، تأثیرات سیاسی و اجتماعی و موضوعات قانونی می‌باشد.