ارزیابی و تحلیل شاخصهای بهرهوری آب محصولات زراعی به روش آبیاری سنتی و نوین (مطالعهی موردی: دشت تجن مازندران)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته مهندسی آبیاری و زهکشی ، گروه مهندسی آب ، دانشکده آب و خاک ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2 دانش آموخته دکتری آبیاری و زهکشی، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران
3 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22034/csrar.2022.306317.1137چکیده
در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ به بررسی بهرهوری ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و اقتصادی آب پنج محصول زراعی (گندم، ذرت دانهای، ذرت علوفهای، جو و یونجه) در دشت تجن واقع در استان مازندران پرداخته شد. ﺷﺎﺧﺺ ﻋﻤﻠﮑﺮد محصول ﺑﻪ ازای آب مصرفی (CPD)، درآمد ناخالص بهازای آب مصرفی (BPD) و درآمد ﺧﺎﻟﺺ ﺑﻪ ازای آب مصرفی (NBPD) برای محاسبه بهرهوری آب محصولات براساس دو روش آبیاری سنتی و نوین در سال زراعی 99-1398 مورد ارزیابی قرار گرفت. طبق نتایج مشخص شد که در هر دو روش آبیاری بیشترین مقدار عملکرد و CPD مربوط به ذرت علوفهای بوده است و عملکرد ذرت علوفهای در روش آبیاری نوین (33/8تن در هکتار) بیشتر از روش آبیاری سنتی (30/2 تن در هکتار) بوده است. همچنین مقدار CPD مربوط به ذرت علوفهای در روش آبیاری نوین (22/6 کیلوگرم بر مترمکعب) بیشتر از روش آبیاری سنتی (5/7 کیلوگرم بر مترمکعب) بوده است. محصول جو دارای کمترین مقدار عملکرد در هر دو روش آبیاری سنتی (3/9 تن در هکتار) و نوین (4/7 تن در هکتار) بوده است. مقدار NBPD محصول جو در روش آبیاری سنتی (457 تومان بر مترمکعب) و ذرت علوفهای در روش آبیاری نوین (652/3 تومان بر مترمکعب) دارای کمترین مقدار بود. طبق نتایج مشخص شد که ﺑﻬﺮهوری آب در ﺷﯿﻮهﻫﺎی آبیاری نوین بهﻄﻮر ﻣﻌﻨﯽداری ﺑﯿﺸﺘﺮ از روش آﺑﯿﺎری ﺳﻨﺘﯽ ﺑﻮد. بنابراین با توجه به شرایط موجود و صرفهجویی در مصرف آب، بهتر است در کشت محصولات از روش آبیاری نوین استفاده بیشتری شود و همچنین کشت جو با استفاده از آبیاری سنتی انجام نشود.