ارزیابی و تحلیل شاخص‌های بهره‌وری آب محصولات زراعی به روش آبیاری سنتی و نوین (مطالعه‌ی موردی: دشت تجن مازندران)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مهندسی آبیاری و زهکشی ، گروه مهندسی آب ، دانشکده آب و خاک ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دانش آموخته دکتری آبیاری و زهکشی، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.22034/csrar.2022.306317.1137
چکیده

در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ به بررسی بهره­وری ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و اقتصادی آب پنج محصول زراعی (گندم، ذرت دانه­ای، ذرت علوفه­ای، جو و یونجه) در دشت تجن واقع در استان مازندران پرداخته شد. ﺷﺎﺧﺺ ﻋﻤﻠﮑﺮد محصول ﺑﻪ ازای آب مصرفی (CPD)، درآمد ناخالص به­ازای آب مصرفی (BPD) و درآمد ﺧﺎﻟﺺ ﺑﻪ ازای آب مصرفی (NBPD) برای محاسبه بهره­وری آب محصولات براساس دو روش آبیاری سنتی و نوین در سال زراعی 99-1398 مورد ارزیابی قرار گرفت. طبق نتایج مشخص شد که در هر دو روش آبیاری بیشترین مقدار عملکرد و CPD مربوط به ذرت علوفه­ای بوده است و عملکرد ذرت علوفه­ای در روش آبیاری نوین (33/8تن در هکتار) بیشتر از روش آبیاری سنتی (30/2 تن در هکتار) بوده است. هم­چنین مقدار CPD مربوط به ذرت علوفه­ای در روش آبیاری نوین (22/6 کیلوگرم بر مترمکعب) بیشتر از روش آبیاری سنتی (5/7 کیلوگرم بر مترمکعب) بوده است. محصول جو دارای کمترین مقدار عملکرد در هر دو روش آبیاری سنتی (3/9 تن در هکتار) و نوین (4/7 تن در هکتار) بوده است. مقدار NBPD محصول جو در روش آبیاری سنتی (457 تومان بر مترمکعب) و ذرت علوفه­ای در روش آبیاری نوین (652/3 تومان بر مترمکعب) دارای کمترین مقدار بود. طبق نتایج مشخص شد که ﺑﻬﺮه­وری آب در ﺷﯿﻮهﻫﺎی آبیاری نوین به­­ﻄﻮر ﻣﻌﻨﯽداری ﺑﯿﺸﺘﺮ از روش آﺑﯿﺎری ﺳﻨﺘﯽ ﺑﻮد. بنابراین با توجه به شرایط موجود و صرفه­جویی در مصرف آب، بهتر است در کشت محصولات از روش آبیاری نوین استفاده بیشتری شود و هم­چنین کشت جو با استفاده از آبیاری سنتی انجام نشود.