جایگاه بازیگران ژئوپلیتیکی و منافع متعارض در سوریه

نویسندگان

1 گروه جغرافیای سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه جغرافیای سیاسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

4 گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/jhgr.2026.386073.1008763
چکیده

در طول سالیان متمادی، تغییرات در یک ناحیه جهانی بر روی سایر نواحی جهان به‌ویژه نواحی مجاور آن، تأثیر مستقیم و حیاتی داشته است. یکی از نمونه‌های بارز این تأثیرات، پس از بیداری اسلامی در غرب آسیا و شمال آفریقا به کشور سوریه سرازیر شده است. تحولات در سوریه، نه‌تنها اوضاع سیاسی این کشور را دستخوش تغییراتی نموده است، بلکه؛ تأثیرات قابل‌توجهی بر حوزه‌های ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک منطقه غرب آسیا داشته و در میان بازیگران منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای، توجه ویژه‌ای را به خود معطوف ساخته است. لذا؛ تحولات سوریه به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین مسائل ژئوپلیتیک در منطقه غرب آسیا شناخته‌شده و منجر به تشدید مسائل متعددی از قبیل؛ مداخله‌گرائی متعدد بازیگران منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای در سیاست‌های داخلی سوریه گردیده است. بنابراین؛ تلاش برای تغییر نظام سیاسی در سوریه، تأثیرات بسیار چشمگیری بر جریان بحران داخلی و ظهور گروه‌های مسلح «داعش و تحریرالشام» داشته است. ازاین‌رو؛ این پژوهش در تلاش است تا با استفاده از روش‌های «توصیفی و تحلیلی»، به بررسی علایق ژئوپلیتیکی بازیگران در بحران سوریه پرداخته و تحلیل نماید که چگونه تأثیرات این بحران و منافع متضاد بازیگران به تشدید منازعه منجر شده است. بنابراین، پژوهش فعلی حاکی از آن است که این بحران از منشأ درونی خود در سال ۲۰۱۱ شروع‌شده و با مداخله‌گری بازیگران داخلی و بین‌المللی به یک منازعه چندجانبه تبدیل گشته است و هر یک از این بازیگران بر اساس علایق ژئوپلیتیکی خاص خود نقش‌آفرینی نموده که سبب تشدید بحران شده است