فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رودخانه تجن در شهر ساری به ­عنوان یکی از مهم ترین رودخانه­های استان مازندران به دلیل رشد جمعیت و گسترش شهرنشینی دچار افزایش تغییر کاربری اراضی شهری خصوصاً در نواحی رودکناری شده است. لذا برای ارتقای امنیت ساکنین حواشی رودخانه­، تأمین نیاز انسان به بهره­ مندی از فضای طبیعی حاشیه رودخانه برای کاهش استرس زندگی و ... انجام فعالیت­ های بهسازی در کریدور این رودخانه­ درون شهری روز به روز در حال گسترش است. در این پژوهش برای اثبات وضعیت نابسامان رودخانه تجن و تأکید بر لزوم کاهش فشارهای وارده به این منبع حیاتی، به کمک سنجش از دور و اطلاعات استخراجی از تصویر ماهواره Landsat، نرم­افزار Google Earth Pro، عکس ­هوایی سال 1345، داده­ های میدانی و تکنیک RHAT به بررسی و ارزیابی وضعیت هیدرومورفولوژیکی در محدوده یک کیلومتری بالادست پل راه ­آهن (شامل دو بازه 500 متری) پرداخته شد. به ­طوری­که با توسعه تکنیک RHAT به روش امتیازدهی جدید؛ امکان مقایسه تمامی شاخص ­ها در بازه­ های مورد مطالعه مقدور گردید. نتایج نشان داد اگرچه به لحاظ کلاس WFD هر دو بازه به ترتیب با امتیاز هیدرومورفولوژیکی 0/54و 0/59 در وضعیت متوسط به سر می ­برند. ولی شاخص ­های مرتبط با ویژگی ­های کانال رودخانه در هر دو بازه وضعیت مشابهی دارند. همچنین تنوع و شرایط بستر، وضعیت کناره و پایداری آن به انضمام اتصال کانال رودخانه با سیلاب دشت در بازه­ های پایین­ دست­ تر، شرایط مطلوب­ تری دارند. از طرفی به دلیل تغییر کاربری اراضی حاشیه رودخانه و افزایش شدت و تمرکز خدمات ناشی از احداث زیرساخت­ های شهری در محدوده ­های پایین ­دست­ تر، شاخص 7 در نواحی شهری پایین‌دست اوضاع نامطلوب­ تری نسبت به بازه ­های بالادست خواهد داشت. بنابراین توقف مداخلات انسانی رو به توسعه و انجام اقدامات باززنده­ سازی در این محدوده جزو ضروریات حفظ این منبع آب شیرین در دسترس است.