ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‌های جو بهاره از لحاظ برخی صفات فنولوژیکی و مورفولوژیکی

نویسندگان

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

3 موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مراغه، ایران

doi
10.22034/csrar.2022.343913.1242
چکیده

به‌منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ­های جو بهاره، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 27 ژنوتیپ در چهار تکرار، در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم دیواندره انجام گرفت. اختلاف بین ژنوتیپ­های مورد مطالعه، در اکثر صفات غیر از تاریخ گل­دهی معنی­دار بود که نشان‌دهنده تنوع بالا بین ژنوتیپ­ها بود. عملکرد کل دانه، تعداد ساقه بارور، طول سنبله اصلی، شاخص برداشت و طول برگ پرچم از وراثت­پذیری بالاتری نسبت به سایر صفات برخوردار بودند. با توجه به وراثت­پذیری بالای آن­ها می­توان از این صفات در نسل­های در حال تفکیک به منظور گزینش غیرمستقیم برای عملکرد دانه بهره برد. تجزیه علیت نشان داد که تعداد دانه در بوته و وزن هزار دانه روی عملکرد دانه کل اثر مستقیم مثبت و بالایی داشتند ولی اثر مستقیم وزن ریشک روی عملکرد دانه کمتر از این دو صفت بود. بنابراین، تعداد دانه و وزن هزار دانه از مهم­ترین اجزای عملکرد دانه جو محسوب شدند. در تجزیه خوشه­ای، ژنوتیپ شماره یک در خوشه اول جای گرفت، خوشه دوم شامل ژنوتیپ­های 26، 25، 27، 22، 14، 13 بود و بقیه ژنوتیپ­ها در خوشه سوم قرار گرفتند. با توجه به میانگین­ها، ژنوتیپ­های کلاستر سوم می­تواند در برنامه­های به­نژادی برای عملکرد دانه به کار رود. در تجزیه به مؤلفه‌های اصلی، سه مؤلفه اصلی اول، 88/52 درصد از تنوع کل را توجیه کردند. این مقادیر برای مؤلفه‌های دوم و سوم به ترتیب 17/23و 9/15 درصد بود. مؤلفه اول را می­توان مؤلفه عملکرد دانه و بیوماس کل نام­گذاری کرد. از این مؤلفه می­توان در امر گزینش برای ژنوتیپ­های جو بهاره استفاده کرد.