ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپهای جو بهاره از لحاظ برخی صفات فنولوژیکی و مورفولوژیکی
نویسندگان
1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
3 موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مراغه، ایران
doi
10.22034/csrar.2022.343913.1242چکیده
بهمنظور ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپهای جو بهاره، آزمایشی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 27 ژنوتیپ در چهار تکرار، در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم دیواندره انجام گرفت. اختلاف بین ژنوتیپهای مورد مطالعه، در اکثر صفات غیر از تاریخ گلدهی معنیدار بود که نشاندهنده تنوع بالا بین ژنوتیپها بود. عملکرد کل دانه، تعداد ساقه بارور، طول سنبله اصلی، شاخص برداشت و طول برگ پرچم از وراثتپذیری بالاتری نسبت به سایر صفات برخوردار بودند. با توجه به وراثتپذیری بالای آنها میتوان از این صفات در نسلهای در حال تفکیک به منظور گزینش غیرمستقیم برای عملکرد دانه بهره برد. تجزیه علیت نشان داد که تعداد دانه در بوته و وزن هزار دانه روی عملکرد دانه کل اثر مستقیم مثبت و بالایی داشتند ولی اثر مستقیم وزن ریشک روی عملکرد دانه کمتر از این دو صفت بود. بنابراین، تعداد دانه و وزن هزار دانه از مهمترین اجزای عملکرد دانه جو محسوب شدند. در تجزیه خوشهای، ژنوتیپ شماره یک در خوشه اول جای گرفت، خوشه دوم شامل ژنوتیپهای 26، 25، 27، 22، 14، 13 بود و بقیه ژنوتیپها در خوشه سوم قرار گرفتند. با توجه به میانگینها، ژنوتیپهای کلاستر سوم میتواند در برنامههای بهنژادی برای عملکرد دانه به کار رود. در تجزیه به مؤلفههای اصلی، سه مؤلفه اصلی اول، 88/52 درصد از تنوع کل را توجیه کردند. این مقادیر برای مؤلفههای دوم و سوم به ترتیب 17/23و 9/15 درصد بود. مؤلفه اول را میتوان مؤلفه عملکرد دانه و بیوماس کل نامگذاری کرد. از این مؤلفه میتوان در امر گزینش برای ژنوتیپهای جو بهاره استفاده کرد.