فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رودخانه زیارت یکی از سرشاخه ­های حوضه آبگیر قره ­سو است که بخشی از مسیر آن از داخل شهر گرگان عبور می کند. به منظور مطالعه هیدروژئوشیمی زیست­ محیطی رودخانه، 11 نمونه آب در طول رودخانه برداشت شد. ویژگی ­های فیزیکوشیمیایی، غلظت یون­ های اصلی و فلزات آهن، مس، آلومینیم، کروم، سرب و منگنز، و پارامترهای بیولوژیکی، اندازه ­گیری شد. نتایج بدست آمده نشان می ­دهد که pH نمونه ­ها بین 20/7 تا 9/7، و هدایت الکتریکی نمونه ­ها بین 701 تا 1422 میکروزیمنس بر سانتی‏ متر متغیر است. بالاترین pH و هدایت الکتریکی به ترتیب در ایستگاه مجاور تخلیه پساب گاوداری­ ها، و ایستگاه متأثر از چشمه آبگرم زیارت مشاهده شد. بر اساس مطالعات هیدروژئوشیمیایی، ترکیب آب رودخانه زیارت عمدتاً توسط فرآیند انحلال کنترل می­ شود. تیپ نمونه­ های آب در بالادست رودخانه سولفاته کلسیک بوده و تحت تأثیر عوامل طبیعی و انسانزاد در پایین ‏دست به کلروره سدیک تغییر می یابد. غلظت یون­ های اصلی در بیشتر نمونه ­های مورد مطالعه در محدوده مجاز برای آشامیدن است. بر اساس مقایسه با مقادیر استاندارد سازمان بهداشت جهانی، رسم نمودار ویلکاکس، و محاسبه پارامترهای کربنات سدیم باقی­مانده و درصد سدیم، تمامی نمونه­ های آب رودخانه زیارت برای مصارف شرب و کشاورزی مناسبند، اما بر اساس شاخص خطر منیزیم بیشتر نمونه ­ها برای کشاورزی نامناسب هستند. محاسبه شاخص فلزی نشان می ­دهد که بیشتر ایستگاه ­ها دارای آلودگی فلزی می ‏باشند و بیشترین آلودگی فلزی در ایستگاه­ هایی که تحت تأثیر تخلیه فاضلاب‏ های شهری قرار دارند، مشاهده می ­شود. مقدار اکسیژن حل­ شده همه نمونه ­ها در حد مجاز و میزان اکسیژن­ خواهی زیستی و اکسیژن ­خواهی شیمیایی در برخی ایستگاه ­ها بالاتر از حد مجاز بوده و بالاترین مقدار آن­­ها در ایستگاه مجاور تخلیه پساب گاوداری­ ها و رواناب­ های کشاورزی مشاهده می ­شود. همه نمونه ­های آب مورد مطالعه دارای آلودگی میکروبی بوده و کمترین آلودگی میکروبی در بالادست رودخانه مشاهده می­ شود. بر اساس محاسبه شاخص­ های کیفی، آب رودخانه زیارت در رده کیفی بد و خیلی بد قرار می­ گیرد.