فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: گلرنگ به­عنوان دانه روغنی سازگار به اراضی کم­بازده، نقش مهمی در تولید روغن خوراکی دارد. کاشت به­هنگام گلرنگ در مناطق سرد نقش تعیین کننده­ای در جلوگیری از سرمازدگی زمستانه و دستیابی به عملکرد دانه بهینه دارد. پژوهش به­منظور ارزیابی عملکرد و اجزای عملکرد دانه و روغن و تحمل به سرمای ژنوتیپ­های امید بخش گلرنگ طی تاریخ­های کاشت مختلف در اراضی کم­بازده دشت تبریز به اجرا درآمد. مواد و روش­ها : آزمایش به­صورت اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار طی سال زراعی 03-1402 در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی پیاده شد. فاکتور اصلی تاریخ کاشت با سطوح: 15 و 25 شهریور و 4 و 14 مهر ماه بود. فاکتور فرعی ژنوتیپ­های امید بخش گلرنگ شامل: 1-37، 2-37، مکزیک14، مکزیک295 و گل مهر بود. در طول آزمایش صفات درصد سرمازدگی، کلروفیل برگ، ارتفاع بوته، قطر طبق، اجزای عملکرد دانه، درصد روغن دانه، عملکرد دانه و روغن تعیین شدند. یافته­ها: نتایج نشان دادند اثرات اصلی تاریخ کاشت و ژنوتیپ بر صفات ارتفاع بوته، تعداد دانه در طبق، و عملکرد دانه و روغن معنی­داری گردید. اثر متقابل دو فاکتور بر درصد سرمازدگی مزرعه، قطر ساقه اصلی، تعداد طبق در بوته و شاخص برداشت معنی­دار شد. بیشترین عملکرد دانه و روغن از تاریخ­های کاشت 15 و 25 شهریور ماه به­دست آمد. بین ژنوتیپ­های مورد مطالعه مکزیک14، مکزیک295 و گل­مهر به­ترتیب بیشترین عملکرد دانه و روغن را داشتند. بین صفات مورد مطالعه، ارتفاع بوته، قطر ساقه اصلی، قطر طبق، تعداد طبق در بوته و تعداد دانه در طبق همبستگی مثبت و معنی­داری با عملکرد دانه نشان دادند. نتیجه‌گیری: به‌نظر می­رسد با کاشت ژنوتیپ­های مکزیک14، مکزیک295 و گل مهر از 15 تا 25 شهریور ماه در اراضی کم­بازده اقلیم سرد دشت تبریز، از سرمازدگی زراعت جلوگیری شده و امکان توسعه کشت گلرنگ در اراضی کم­بازده منطقه فراهم خواهد گردید.