بررسی صفات زراعی و شاخص‌های رشدی گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) در کشت مخلوط با کلزا (Brassica napus L.) در شرایط مهار علف‌های هرز

نویسندگان

1 عضو هیات علمی آموزشی دانشگاه تبریز

2 استاد گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، گرایش فیزیولوژی گیاهان زراعی، دانشگاه علوم پایه مراغه، مراغه، ایران.

3 دانشجوی دکتری فیزیولوژی تولید و پس از برداشت گیاهان دارویی، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 دانشیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، اکولوژی گیاهان زراعی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران.

5 کارشناسی ارشد فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه اکوفیزولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22034/saps.2024.57737.3088
چکیده

مقدمه و اهداف: با­توجه­به اهمیت کشاورزی پایدار و نقش آن در افزایش کمیت و کیفیت محصول، هدف از انجام این پژوهش، بررسی صفات زراعی و شاخص­های رشدی گلرنگ در شرایط کنترل و عدم کنترل علف‌های هرز می­باشد. مواد و روش­ها: به­منظور بررسی اثر کنترل علف‌های هرز بر صفات مورفولوژیکی و عملکرد گلرنگ در کشت مخلوط با کلزا، آزمایشی به‏صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1394 در مزرعه‏ای در شهرستان مراغه اجرا گردید. فاکتور اول شامل کنترل علف‌های هرز در دو سطح (کنترل و عدم کنترل علف‌های هرز) و فاکتور دوم شامل کشت مخلوط جایگزینی گلرنگ و کلزا به ترتیب با نسبت‌های 1:1 و 2:1 و کشت مخلوط افزایشی گلرنگ و کلزا 100:50، 100:75 و کشت خالص گلرنگ و کلزا در نظر گرفته شد. یافته­ها: نتایج نشان داد که قطر ساقه، تعداد و طول شاخه‌های جانبی و تعداد برگ در بوته در ترکیب تیماری کشت‌ خالص گلرنگ با کنترل علف هرز دارای بیشترین مقدار بود. در گیاه گلرنگ بیشترین عملکرد بیولوژیکی و عملکرد دانه مربوط به تیمار کشت خالص گلرنگ و کمترین عملکرد بیولوژیکی و عملکرد دانه مربوط به ترکیب تیماری کشت مخلوط افزایشی 100:50 (گلرنگ – کلزا) بود. با افزایش نسبت کلزا، صفات مورفولوژیک در گیاه گلرنگ مانند تعداد برگ در بوته و قطر ساقه اصلی کاهش یافت، ولی صفت ارتفاع بوته افزایش معنی­د­اری نشان داد. نتیجه­گیری: تیمار کشت خالص در بین الگوهای مختلف کشت همراه با کنترل علف­های هرز بیشترین عملکرد دانه را به خود اختصاص داد. تیمارهای کشت مخلوط جایگزینی (گلرنگ - کلزا) با نسبت‌های 1:1 و 1:2 و تیمارهای کشت مخلوط افزایشی (گلرنگ - کلزا) با نسبت‌های 100:50 و 100:75 دارای شاخص کارایی کنترل علف ‌هرز به ترتیب 7/63، 4/83، 73 و 4/85 بودند.