فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی و نمایش پتانسیل ارقام جدید و لاین‌های امید‌بخش در مزارع زارعین به منظور معرفی ارقام و لاین‌های جدید اصلاحی و نفوذ بیشتر آن­ها در مزارع حائز اهمیت است. به همین منظور، تعداد 33 رقم و لاین‌ انتخابی از برنامه­های اصلاحی گندم مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم و ارسالی از مرکز تحقیقات بین‌المللی ایکاردا در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در مزارع زارعین شهرستان کوهدشت ارزیابی شدند. نتایج عملکرد دانه ژنوتیپ‌ها نشان داد، ارقام کبیر و پایا و لاین‌های G17، G18 و G31 به ترتیب با میانگین‌های عملکرد دانه 5280، 3985، 4210، 4003 و 3950 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را دارا بودند. ارزیابی ژنوتیپ‌ها از نظر شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل (SIIG) نیز نشان داد، ارقام کبیر و پایا و لاین‌های G31، G18، G29، G17، G16 با بیشترین مقدار شاخص SIIG (به ترتیب 0/822، 0/720، 0/791، 0/779، 0/767، 0/736 و 0/745) جزء برترین ژنوتیپ‌ها بودند. ژنوتیپ‌های G13 و G27 با مقدار SIIG کمتر (به ترتیب 0/582 و 0/576) جزء ژنوتیپ‌های ضعیف از نظر اکثر صفات مورد ‌ارزیابی بودند. نتایج این مطالعه نشان داد عملکرد بیوماس، تعداد دانه در سنبله، شاخص برداشت و زودرسی را می‌توان بعنوان معیار گزینش مناسب برای شناسایی ژنوتیپ‌های پرمحصول در برنامه به‌نژادی گندم دیم در نظر گرفت. همبستگی مثبت و قوی بین شاخص SIIG و عملکرد دانه بیانگر سهم بیشتر عملکرد دانه در مقدار شاخص SIIG بود. بر اساس نتایج تجزیه خوشه‌ای، ژنوتیپ‌ها به سه گروه ژنوتیپ‌های زودرس با عملکرد دانه بالا (گروه 1)، ژنوتیپ‌های دیررس با عملکرد دانه پایین (گروه 2) و ژنوتیپ‌های زودرس با عملکرد دانه پایین (گروه 3) گروه‌بندی شدند. ژنوتیپ‌های با عملکرد بالا و زودرس در گروه 1 می‌توانند به عنوان ژنوتیپ‌های امیدبخش برای کاشت در دیم­زارهای مناطق گرمسیر و یا به عنوان والدین برای بهبود عملکرد و سایر خصوصیات مطلوب زراعی در برنامه به‌نژادی گندم دیم در نظر گرفته شوند.