شاخص‌های رقابتی کشت مخلوط گیاه دارویی زوفا (Hyssopus officinalis L.) و شنبلیله (Trigonella foenum –gereasum L.) در شرایط مختلف رطوبتی خاک

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی زراعت، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

3 مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس، تهران، ایران

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

5 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

doi
10.22034/csrar.2021.298016.1114
چکیده

به منظور بررسی شاخص‌های رقابتی و عملکرد دو گونه گیاهان دارویی زوفا و شنبلیله در کشت مخلوط و شرایط رطوبتی مختلف خاک، آزمایشی با آرایش کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد در سال زراعی 97-1396 اجرا گردید. کرت اصلی شامل دو سطح رطوبتی مختلف خاک شامل آبیاری در 25 و 50 درصد تخلیه رطوبتی از ظرفیت زراعی، کرت فرعی شامل پنج سطح کشت زوفا 100% : شنبلیله 0، زوفا 0 : شنبلیله 100%، مخلوط ردیفی زوفا 50% : شنبلیله 50%، زوفا 75% : شنبلیله 25% و زوفا 25% : شنبلیله 75% به صورت جایگزینی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد مقدار نسبت برابری زمین در شرایط تنش خشکی و کشت مخلوط نسبت به کشت خالص به طور معنی‌داری (p ≤ 0.01) بالاتر بود؛ به­طوری­که در شرایط تنش ملایم و کشت مخلوط 50% زوفا : 50% شنبلیله، 25/6 درصد افزایش نسبت به کشت خالص مشاهده گردید. میانگین ضریب ازدحام نسبی کل (K) در همه نسبت­­‌‌های مخلوط نسبت به تک­کشتی افزایش معنی‌داری (p ≤ 0.05) داشت. هم­چنین عملکرد از دست رفته کل (ALYt) در همه نسبت‌های مخلوط مثبت شد که این امر بیانگر سودمندی کشت مخلوط دو گیاه است. بیش‌ترین مقدار شاخص تولید سیستم (SPI) در شرایط کشت مخلوط زوفا 75%: شنبلیله 25% به دست آمد. به­طور کلی نتایج نشان داد کشت مخلوط زوفا تحت کشت ردیفی با شنبلیله باعث بهبود کارآیی تولید یا بهره­‌وری از منابع به خصوص در شرایط تنش خشکی می­شود.