فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: سیاه­دانه گیاهی دارویی و پر مصرف در سراسر جهان است که دارای ارزش اقتصادی قابل توجهی می­باشد. مطالعات نشان داده­اند که تأخیر در کشت، تأثیر منفی بر رشد و عملکرد این گیاه دارد و در نتیجه آگاهی از زمان مناسب کشت در هر منطقه برای ارتقای کمی و کیفی محصول حائز اهمیت است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر تاریخ کاشت بر برخی صفات فنولوژیک و مورفولوژیک توده­های مختلف سیاه­دانه انجام شد. مواد و روش­ها: این آزمایش در محل مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان در سال زراعی 1400-1401 به­صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. تیمارها شامل تاریخ کاشت در سه سطح (15 آبان، 15 آذر و 15 دی) و توده­های سیاه­دانه در سه سطح (ایرانی، هندی و سوری) بودند. در این پژوهش صفاتی مانند تعداد روز تا سبزشدن، تعداد روز از دو تا چهاربرگی شدن، تعداد روز تا غنچه­دهی، تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، تعداد روز تا رسیدگی کامل، ارتفاع بوته، فاصله شاخه جانبی، تعداد کپسول در هر شاخه، تعداد کپسول در هر بوته، تعداد دانه در هر کپسول، وزن کپسول و عملکرد دانه در هر بوته مورد بررسی قرار گرفت. یافته­ها: نتایج نشان داد، توده­ها از لحاظ صفات تعداد روز تا غنچه­دهی، تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، تعداد روز تا رسیدگی کامل، ارتفاع بوته، فاصله شاخه جانبی از زمین، تعداد کپسول در هر شاخه، وزن کپسول و عملکرد دانهاختلاف معنی­داری داشتند. بیشترین ارتفاع بوته (33/104 سانتی­متر)، فاصله شاخه جانبی از سطح زمین (72/45 سانتی­متر) و حداکثر تعداد دانه در کپسول (34/99) در توده ایرانی و کوتاه ترین طول دوره رشد (50/178 روز) و حداکثر عملکرد دانه در بوته (52/5 گرم) برای توده هندی ثبت گردید. تاریخ کاشت نیز تمامی صفات بجز وزن کپسول را در سطح احتمال یک درصد تحت تأثیر قرار داد، به­طوری­که بالاترین تعداد دانه در کپسول (85/95) و حداکثر عملکرد دانه در بوته (51/3 گرم) در تاریخ کشت آبان ماه مشاهده شد. نتیجه ­گیری: نتایج این پژوهش نشان داد، با تأخیر در کاشت، خصوصیات فنولوژیکی و مورفولوژیکی گیاه روند نزولی پیدا می­کند، به­طوری­که حداقل و حداکثر میانگین صفات مورد مطالعه به ترتیب از تاریخ کشت 15 دی و 15 آبان حاصل شد.