بازتاب عملکرد و اجزای عملکرد، روغن و پروتئین ارقام کلزا (Brassica napus L.) به تاریخ‌های کاشت در شرایط رقابت با علف‌های هرز

نویسندگان

1 استاد گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت.

2 موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، رشت، ایران

3 پژوهشکده چای، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، لاهیجان، ایران

4 دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، گیلان، ایران

doi
10.22034/saps.2024.64122.3301
چکیده

مقدمه و اهداف: هدف این پژوهش، بررسی و مقایسه تاریخ­های مختلف کاشت بر قدرت رقابت ارقام کلزا با علف­های هرز و شناسایی بهترین رقم برای گسترش سطح کشت کلزا در آب و هوای معتدل و مرطوب گیلان می­باشد. مواد و روش­ها: مطالعه طی دو سال زراعی (1400 تا 1402) در املش استان گیلان انجام شد. آزمایش اسپلیت پلات فاکتوریل، دو شرایط تداخل علف‌های هرز (رقابت کامل در شرایط جامعه طبیعی علف‌های هرز و بدون علف‌های هرز) به‌عنوان کرت‌های اصلی و چهار رقم کلزا (آرجی اس003، دلگان، دراگو و هایولا 4815) و سه تاریخ کاشت (15 مهر، پنج آبان و 25 آبان) به صورت فاکتوریل در کرت­های فرعی در نظر گرفته شدند. یافته­ها: نتایج تجزیه واریانس، تاثیر معنی­دار تداخل علف هرز، رقم و تاریخ کاشت را بر عملکرد دانه، عملکرد زیستی، تعداد خورجین در بوته و عملکرد روغن را نشان داد. نتایج مقایسه میانگین نشان داد تداخل علف­های هرز بدون در نظر گرفتن رقم باعث کاهش 10 درصد عملکرد دانه (از 2631 به 2364 کیلوگرم در هکتار) شد. نوع رقم و تاریخ کاشت بر زیست توده و تراکم علف­های هرز تأثیر معنی داری داشت. ارقام دلگان و دراگو با میانگین 2650 و 2590 کیلوگرم در هکتار بیش­ترین عملکرد دانه را در هر دو شیوه تداخل علف هرز داشتند. تاثیر تاریخ کاشت بر کاهش عملکرد ارقام کلزا بیش­تر از تداخل علف­های هرز بود. تیمارهای بدون علف­های هرز از نظر تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین، عملکرد دانه، عملکرد زیستی، عملکرد روغن و عملکرد پروتئین تفاوت معنی­داری با تیمارهای علف­های هرز داشتند. نتیجه­گیری: رقم دلگان در تاریخ کاشت پنج آبان در هر دو شرایط تداخل علف­های هرز نسبت به سایر تیمارها عملکرد دانه و روغن بیشتری داشت که می­توان از این رقم برای تولید عملکرد مناسب در گیلان استفاده کرد.