فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: هدف از این تحقیق، بررسی سودمندی کشت مخلوط نواری ارزن و سویا در جهت افزایش عملکرد و استفاده مفید از منابع محیطی در شرایط آلوده و عاری از علف­هرز بود. مواد و روش­ها: به منظور بررسی سودمندی کشت مخلوط نواری ارزن و سویا در شرایط آلوده و عاری از علف­هرز، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال 1400 و 1401 اجرا گردید. در کرت­های­ اصلی دو تیمار کنترل و عدم کنترل علف­های هرز و در کرت­های­ فرعی شش الگوی مختلف کشت مخلوط نواری ارزن (M)و سویا (S)و کشت خالص آن­ها در نظر گرفته شد و صفت عملکرد اقتصادی (دانه) ارزن و سویا و شاخص LER، AYL، K، CAI،  IA مورد بررسی قرار گرفت. یافته­ها: بر اساس نتایج حاصل از تجزیه واریانس کرت­های خرد شده، اثر اصلی عامل علف­هرز و عامل الگوی کشت مخلوط و نیز اثر متقابل آن­ها بر عملکرد اقتصادی در هر دو گونه گیاهی ارزن و سویا در سطح احتمال یک درصد معنی­دار شد. بیشترین عملکرد اقتصادی دو گونه ارزن و سویا به ترتیب معادل 83/1134 و 83/1832 کیلوگرم در هکتار در تیمار کشت خالص عاری از علف­هرز هر دو گونه بدست آمد و کمترین عملکرد اقتصادی دو گونه ارزن و سویا به ترتیب معادل 16/355 و 22/440 کیلوگرم در هکتار در تیمار 2M2S در شرایط آلوده به علف­هرز در گیاه ارزن و در تیمار 2S4M در شرایط آلوده به علف­هرز در گیاه سویا مشاهده شد. بیشترین میزان LER در تیمار کشت مخلوط 2M4S در شرایط آلوده به علف­هرز به میزان 85/1 در میانگین داده­های دو سال حاصل شد و بیشترین CAI در میانگین داده­های دو سال مربوط به تیمار کشت مخلوط 2M4S عاری از علف­هرز بود و نیز بیشترین شاخص سودمندی کشت مخلوط محاسبه شده متعلق به کشت مخلوط 2M4S در شرایط آلوده به علف­هرز بود که این امر ناشی از استفاده بهتر گیاهان از منابع غذایی موجود در این تیمار می­باشد. نتیجه­گیری: نسبت برابری زمین و شاخص سطح کانوپی در همه الگوهای کشت مخلوط بیشتر از یک بود که نشان دهنده برتری کشت مخلوط دو گونه ارزن و سویا نسبت به کشت خالص آن­ها می­باشد. مثبت بودن شاخص سودمندی اقتصادی کشت مخلوط و افت عملکرد واقعی در همه الگو­های کشت بیانگر تاثیر مفید گیاهان برروی همدیگر و سودمندی کشت مخلوط آن­ها در شرایط آلوده و عاری از علف­هرز می­باشد. تیمار کشت مخلوط 2M4S در شرایط عدم کنترل علف­هرز در هر دو گیاه ارزن و سویا در واحد سطح اشغالی بترتیب 20% و 7/9% افزایش در عملکرد را نسبت به تیمار خالص هر دو گونه در شرایط کنترل علف­هرز داشت.