شاخصهای محیط انسان ساخت و تاثیرات آن بر آلودگی هوا (مطالعه موردی: محدوده پیرامونی چهارده ایستگاه سنجش کیفیت هوا در شهر تهران )
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر
2 استاد دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jfaup.2015.56371چکیده
برنامهریزی و در پی آن طراحی مشخصههای محیط انسان ساخت، میتواند بر نحوهی زندگی در شهرها و سلامت عمومی شهروندان مؤثر باشد، چگونگی جریانهای حرکتی و حملونقل شهری، مصادیقی تاملبرانگیز از این تاثیرگذاری هستند. براین اساس، هدف اصلی این مطالعه، تحلیل اثرات سنجههای محیط انسانساخت بر کیفیت هوای شهری است. در این رابطه، شاخصهای محیط انسانساخت در زمینه کاهش اتکا به حمل و نقل موتوری و ارتقای پیاده مداری، کاهش جزایرگرایی و افزایش ریههای تنفسی شهر از متون نظری استخراج و در محیط نرمافزار Arc Map مورد تحلیل قرار گرفت. در ادامه ارتباط شاخص های مذکور و میانگین غلظت سالیانه آلایندههای O3، NO، NO2، CO و PM10 در سال 1389 بررسی گردید. براساس نتایج پژوهش، شاخصهای محیط انسانساخت با غلظت آلایندههای هوا دارای همبستگی هستند. براساس تحلیل فضایی مرکز-پیرامون غلظت آلایندهها، غلظت آلایندهها در نواحی مرکزی و غیرمرکزی شهر متفاوت است. این ارتباط در زمینه دو آلاینده O3 و PM10 به خوبی مشخص است، به طوری که با فاصله از مرکز شهر، آلایندهی ثانویه O3 افزایش یافته و آلایندهی اولیه PM10 کاهش مییابند. همچنین تحلیل فضایی شاخصهای محیط انسان ساخت نشان داد که با فاصله از مرکز شهر شاخصهای تراکم جمعیتی، تراکم تقاطعها، تراکم واحدهای خردهفروشی و مساحت فضاهای باز شهری کاهش مییابد.