فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: هدف از این مطالعه، بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و تعیین پایداری عملکرد و سازگاری هبیریدهای جدید آفتابگردان بود. مواد و روش‌ها: در این بررسی، تعداد 18 هیبرید به همراه رقم زرین در شریط بدون تنش، تنش شوری و خشکی در چهار ایستگاه‌ تحقیقاتی (بروجرد، گرگان، گنبد و اصفهان) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1401-1400 مورد ارزیابی قرار گرفتند. در این پژوهش برای بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و تعیین پایداری عملکرد هبیریدهای جدید آفتابگردان از روش‌های پارامتری، ناپارامتری و شاخص SIIG استفاده شد. در زمان رسیدگی محصول عملکرد دانه برای هر ژنوتیپ در هر محیط اندازه‌گیری گردید. نتایج: نتایج تجزیه مرکب عملکرد دانه نشان داد که اثرات محیط، ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط معنی‌دار بود. معنی‌دار بودن اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، بیانگر واکنش متفاوت ژنوتیب‌ها در محیط‌های مختلف بود و بنابراین، امکان تجزیه پایداری ژنوتیپ‌ها وجود داشت. بر اساس نتایج تجزیه پایداری با روش ابرهارت و راسل، ژنوتیپ‌های H14، H10 و H1 با عملکرد بالاتر از میانگین و ضریب رگرسیون نزدیک به یک به‌عنوان ژنوتیپ‌های با سازگاری عمومی بالا برای تمام مناطق شناخته شدند. بر اساس روش گزینش همزمان برای عملکرد و پایداری (YSi)، ژنوتیپ‌های H1،  H4و H10 با کمترین مقادیر به‌عنوان پایدارترین و ژنوتیپ‌های H3،  H9و H6 با بیشترین مقدار آماره‌ مذکور به‌عنوان ناپایدارترین ژنوتیپ‌ها شناسایی شدند. همچنین بر اساس شاخص SIIG، ژنوتیپ‌های H1، H4، H2، H10، H12 و H16 با داشتن مقدار SIIG بالا و همچنین عملکرد دانه بالاتر از میانگین به‌عنوان ژنوتیپ‌های برتر از نظر پایداری و عملکرد دانه شناخته شدند. نتیجه‌گیری: به­طور کلی نتایج نشان داد که ژنوتیپ‌های H1، H4، H2، H10، H12 و H16 از نظر هر دو عامل پایداری و میانگین عملکرد دانه، ژنوتیپ‌های برتر این آزمایش بودند و می‌توان از آن‌ها برای انجام آزمایشات بیشتر از جمله آزمایشات سازگاری استفاده نمود. واژه‌های کلیدی: اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، آفتابگردان، پایداری عمومی، روش ابرهارت و راسل، شاخص SIIG