برآورد ترکیب‌پذیری و اثر ژن در لاین‌های کلزا (Brassica napus L.) با استفاده از تجزیه لاین در تستر در شرایط تنش شوری

نویسندگان

1 گروه کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان، ایران

2 گروه کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان، ایران

3 دانشجوی دکتری اصلاح نباتات، گروه کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان، زاهدان، ایران

4 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران

5 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه و نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22034/csrar.2021.272185.1087
چکیده

به منظور برآورد ترکیب‌پذیری عمومی و خصوصی و نوع اثر ژن، تعداد 15 دورگ حاصل از تلاقی پنج لاین و سه تستر به همراه والدین‌شان در دو شرایط آبیاری معمولی و تنش شوری در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در ایستگاه مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان طی سال زراعی 99-1398 مورد بررسی قرار گرفتند. صفات مورد بررسی شامل ارتفاع بوته، تعداد روز تا 50 درصد گل‌دهی، تعداد روز تا رسیدن، طول خورجین، تعداد خورجین در گیاه، تعداد دانه در خورجین، وزن هزاردانه و عملکرد دانه بودند. میانگین مربعات ترکیب‌پذیری عمومی و خصوصی برای اکثر صفات معنی‌دار بود که به‌ترتیب نشان‌دهنده تفاوت ارقام از نظر ترکیب‌پذیری‌ عمومی و تلاقی‌ها از نظر ترکیب‌پذیری خصوصی بود. برآورد درجه غالبیت برای صفات ارتفاع بوته، تعداد روز تا 50 درصد گل‌دهی، تعداد خورجین در گیاه و وزن هزار دانه در شرایط آبیاری معمولی و صفت عملکرد دانه در شرایط تنش شوری کم‌تر از یک و برای بقیه صفات در هر دو شرایط آزمایش بزرگ‌تر از یک بود که به‌ترتیب دلالت بر وجود غالبیت ناقص و فوق غالبیت دارد. در دو شرایط آبیاری معمولی و تنش برای صفات طول خورجین، وزن هزاردانه و عملکرد دانه در گیاه والدین SPN193 و Dalgon در بین مواد آزمایشی بیش‌ترین مقدار ترکیب‌پذیری عمومی را به خود اختصاص دادند. دورگ‌هایSPN192 × Dalgon  وSPN179 × RGS003  به‌ترتیب در شرایط آبیاری معمولی و تنش با برخورداری از بالاترین مقادیر ترکیب‌پذیری خصوصی از نظر صفت عملکرد دانه بهترین دورگ‌ها بوده و قابل توصیه می‌باشند.