تأثیر جلبک دریایی و بسترهای کشت آلی بر شاخص‌های رشد، عملکرد و اسانس گیاه مرزه (.Satureja hortensis L)

نویسندگان

1 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران.

2 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ایران.

3 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران.

4 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی ، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران.

doi
10.22034/saps.2024.60874.3194
چکیده

مقدمه و اهداف: مصرف کودهای آلی از قبیل ورمی­کمپوست، کمپوست پسماند قارچ و همچنین کودهای بیولوژیک در تولید ارگانیک گیاهان دارویی علاوه بر تأمین بخشی از مواد غذایی موردنیاز گیاه از آلودگی­های خاک نیز جلوگیری می­کند. بررسی­های صورت گرفته در مورد استفاده از بسترهای کشت و جلبک دریایی به‌عنوان کودهای زیستی و تأثیر آن بر عملکرد گیاهان دارویی کمتر مورد توجه بوده است. لذا این پژوهش، با هدف ارزیابی بررسی تأثیر بستر کشت آلی و جلبک دریایی بر شاخص­های رشد، عملکرد و اسانس گیاه مرزه (.Satureja hortensis L) انجام گرفت. مواد و روش­ها: این آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار در گلخانه علوم باغبانی دانشگاه محقق اردبیلی اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی بستر شامل خاک با نسبت 1:2 خاک و ماسه به‌عنوان شاهد بوده و نسبت­های جایگزینی 30 درصد از ورمی­کمپوست و 30 درصد کمپوست مصرف شده قارچ بود و تیمارهای دیگر شامل محلول‌پاشی با عصاره جلبک دریایی در چهار سطح (0، 5/0، 1 و 2 گرم در لیتر) در آزمایش دیگر بود. یافته‌ها: نتایج آزمایش نشان داد که تأثیر کودهای آلی و بیولوژیک بر شاخص­های رشد رویشی و صفات کیفی نسبت به شاهد معنی­دار بود. بیشترین مقدار برای صفات فیزیولوژیکی و محتوای عنصر فسفر، نیتروژن و اکثر ترکیبات اسانس مربوط به بستر ورمی­کمپوست بود و کمترین مقدار این صفات مربوط به تیمار شاهد بود. بیشترین میزان فسفر(4417)،  نیتروژن (93/3 درصد) برای محلول‌پاشی با غلظت (5/0 گرم در لیتر) جلبک دریایی و بستر ورمی کمپوست بدست آمد همچنین بیشترین مقدار وزن خشک ریشه (38/0 گرم) و عنصر آهن (623 میلی گرم بر کیلوگرم) و وزن خشک اندام هوایی(30/4 گرم)  مربوط به غلظت 1 گرم در لیتر تیمار جلبک دریایی بود. نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این بررسی نشان داد کودهای آلی مورد استفاده به‌ویژه ورمی­کمپوست همراه با غلظت‌های مورد استفاده کود جلبک دریایی باعث افزایش پارامترهای رشدی نسبت به شاهد شد. با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق غلظت‌های پایین کود جلبک دریایی همراه با کود ورمی کمپوست و در برخی پسماند کمپوست قارچ به‌طور معنی‌داری میزان ترکیبات اسانس را نسبت به شاهد افزایش دادند و تأثیر غلظت کمتر نسبت به غلظت‌های بالاتر بیشتر بود حتی مقدار  بعضی از ترکیبات  اسانس مانند گاماترپینن در غلظت‌های بالای جلبک دریایی کاهش یافتند.