اثر سطوح نیتروژن و تراکم بوته بر عملکرد دانه و روغن کاملینا (Camelina Sativa L.) در خوزستان

نویسندگان

1 اکولوژی گیاهان زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.

2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

3 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

4 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز

5 گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

doi
10.22034/saps.2024.61122.3203
چکیده

مقدمه و اهداف: کاملینا  گیاهی روغنی است که علاوه بر مصارف خوراکی و درمان در صنعت نیز به عنوان سوخت زیستی و مواد آرایشی و بهداشتی کاربرد دارد. این گیاه در مقایسه با سایر دانه­­های روغنی نیاز کمی به آب، کود و آفت­کش دارد و امکان قرار گرفتن آن در تناوب با غلات وجود دارد. در تولید کاملینا مدیریت عناصر غذایی و تراکم بهینه کاشت از عوامل مهمی است که بر رشد و عملکرد تاثیر می­گذارد. با توجه به پتانسیل بالای کشت کاملینا در خوزستان این پژوهش به منظور بررسی اثر مقادیر مختلف کود نیتروژن و تراکم بوته بر عملکرد دانه و اجزای عملکرد کاملینا در خوزستان انجام گردید.   مواد و روش ها: آزمایش در سال زراعی 1401-1400 به صورت کرت­های خرد شده و در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان انجام­شد. نیتروژن در پنج سطح صفر،50، ،100 ،150 و 200 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص در کرت­های اصلی و تراکم بوته با چهار سطح 200، 400،300 و 500 بوته در متر مربع در کرت­های فرعی قرار گرفتند. میزان نیتروژن مصرفی هر کرت بر اساس تیمارهای مورد نظر از منبع اوره محاسبه و یک سوم از آن در ابتدای کشت و مابقی به صورت سرک در دو مرحله استفاده گردید. ابعاد کرت‌ها 5/1×5/2 متـر، فاصله بین کرت‌ها­ی اصلی یک­متر و فاصله بین بلوک‌ها دو متر در نظـر گرفتـه شـده و هـر یک از کـرت‌ها شـامل ده خـط کاشت بود.   یافته­ها: بیشترین مقادیر عملکرد دانه و روغن به ترتیب 7/2442 و 4/857 کیلوگرم در هکتار از تیمار مصرف 150 کیلوگرم در هکتار نیتروژن و تراکم 300 بوته در متر مربع بدست­آمد. در تراکم­های 200 و 300 بوته در متر مربع با افزایش نیتروژن تا سطح 150 کیلوگرم در هکتار عملکرد دانه افزایش و­سپس کاهش یافت در حالی که در تراکم­های 400 و 500 بوته در متر مربع با افزایش مصرف نیتروژن عملکرد به صورت خطی افزایش یافت.   نتیجه گیری: افزایش میزان مصرف نیتروژن تا سطح 150 کیلوگرم در هکتار موجب افزایش عملکرد دانه و روغن و اجزای عملکرد کاملینا در آزمایش حاضر شد. همچنین تراکم 300 بوته در متر مربع باعث افزایش عملکرد دانه و روغن شد.  بنابراین، برای دستیابی به تولید بیشترین عملکرد دانه و روغن در کاملینا می­توان از تراکم 300 بوته در متر مربع و مصرف 150 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن برای رقم سهیل در شرایط آب و هوایی خوزستان استفاده کرد.