فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهداف: این پژوهش به­منظور بررسی زمان کاشت و تراکم بوته بر عملکرد و اجزای عملکرد لوبیا تپاری در منطقه زاهدان انجام شد. مواد و روش­ها: آزمایش در مزرعه پژوهشی گیاهان دارویی و زینتی دانشگاه سیستان و بلوچستان-زاهدان به­صورت کرت­های دو بار خرد شده در قالب بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار، طی دو سال 1398 و 1399 اجرا شد. در این مطالعه، اثر دو سطح آبیاری (دور آبیاری 10 روز: (I1) و دور آبیاری 20 روز: (I2)) در کرت­های اصلی، سه تاریخ کشت (10 و 25 اردیبهشت و 10 خرداد به ترتیب P1، P2 و P3) در کرت­های فرعی و تراکم بوته (40، 60 و 80 بوته در متر مربع به ترتیب D1، D2 و D3) در کرت­های فرعی فرعی بر عملکرد و اجزای عملکرد لوبیا تپاری (ژنوتیپ محلی جیرفت) بررسی شد. یافته­ها: نتایج نشان داد که سطوح آبیاری، تاریخ کشت و تراکم بوته بر عملکرد و اجزای عملکرد لوبیا تپاری معنی­دار می­باشد. بیشترین ارتفاع بوته (3/65 سانتی­متر)، قطر ساقه (پنج میلی­متر)، عملکرد زیستی (6/4629 کیلوگرم بر هکتار) و عملکرد دانه (5/1601 کیلوگرم بر هکتار) به­ترتیب برای ترکیب­های تیماری I2P2D3، I2P3D1 و I2P2D2 به دست آمد. نتایج برهمکنش سطوح آبیاری×تاریخ کشت حکایت از بیشترین تعداد نیام در بوته (42) و تعداد دانه در نیام (هشت) در تیمار I2P2 داشت، در حالی که بیشترین وزن هزار دانه (95 گرم) در تیمار I2P1 حاصل شد. برهمکنش تاریخ کاشت×تراکم بوته نیز نشان داد که بیشترین تعداد نیام در بوته و تعداد دانه در نیام مربوط به تیمار P2D2 می­باشد. همچنین، بیشترین وزن هزار دانه و شاخص برداشت به ترتیب در تیمارهای P2D1 و P1D3 مشاهده شد. نتیجه­گیری: بر اساس نتایج مشخص شد که کاشت لوبیا تپاری در تاریخ کشت مناسب (اردیبهشت ماه) نه تنها عملکرد لوبیا تپاری را در منطقه افزایش می­دهد، بلکه به­دلیل برخورداری از آب و هوای مطلوب منجر به افزایش عملکرد و اجزای عملکرد گیاه با مصرف آب کمتر (دور آبیاری 20 روز) و کاشت با تراکم بالا (80 بوته در متر مربع) می­شود. با تأخیر در کشت (خرداد ماه) به­دلیل افزایش دما در منطقه و برخورد دوران حساس زایشی به دمای بالا، جهت دستیابی به عملکرد بیشتر، بایستی مصرف آب را افزایش (دور آبیاری 10 روز) و تراکم بوته در متر مربع را کاهش (40 بوته در متر مربع) داد. در مجموع، جهت افزایش عملکرد لوبیا تپاری در منطقه زاهدان و کاهش مصرف آب، کشت آن در اردیبهشت ماه با تراکم 60 بوته در متر مربع، توصیه می­شود.