ارزیابی تأثیر کودهای زیستی و نیتروژن بر برخی صفات کمی و کیفی گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) و سویا (Glycine max L.) در کشت مخلوط

نویسندگان

1 گروه اکوفیزیولوژی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

2 عضو هیات علمی آموزشی دانشگاه تبریز

3 گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز. ایران.

doi
10.22034/saps.2024.59595.3147
چکیده

مقدمه و اهداف: این پژوهش با هدف بررسی نسبت­های مختلف کشت مخلوط دوگیاه گلرنگ و سویا و نیز استفاده از کودهای زیستی و تأثیر آن­ها در کاهش استفاده از کودهای شیمیایی و بهبود عملکرد و اجزای عملکرد دو گیاه اجرا گردید. مواد و روش­ها: به­منظور بررسی تأثیر نسبت­های مختلف کشت (کشت خالص گلرنگ و سویا، کشت‌های مخلوط افزایشی 30 درصد سویا + 100 درصد گلرنگ، 60 درصد سویا + 100 درصد گلرنگ و90 درصد سویا + 100 درصد گلرنگ) و تیمارهای کودی مختلف (کاربرد 100 درصد کود شیمیایی اوره، کاربرد کودهای زیستی ازتوبارور 1 و فسفوبارور 2 و کاربرد توأم 50 درصد کود اوره و کود زیستی) بر عملکرد دانه و روغن سویا و گلرنگ، آزمایشی فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار و در سال زراعی 1398 در مزرعه­ای در حومه­ی شهرستان هریس استان آذربایجان­شرقی انجام شد.  یافته­ها: نتایج نشان داد که عملکرد روغن گلرنگ در دو تیمار نسبت 30 درصد سویا به 100 درصد گلرنگ و نسبت 60 درصد سویا به 100 درصد کلرنگ در مقایسه با کشت خالص گلرنگ به­ترتیب 7/81 و 7/62 درصد بیشتر بود. در حالی که درصد روغن تحت تأثیر نسبت­های کاشت قرار نگرفت. در سویا بالاترین عملکرد روغن متعلق به نسبت 90 درصد سویا به 100 درصد گلرنگ بود که در مقایسه با کشت خالص سویا به میزان 8/13 درصد افزایش یافت. در این بررسی عملکرد دانه، شاخص برداشت، درصد روغن و عملکرد روغن هر دو گیاه سویا و گلرنگ در شرایط کاربرد توأم کودهای زیستی و اوره بیشتر از کاربرد انفرادی هر یک از آن­ها بود. نتایج نشان داد که بیش­ترین عملکرد روغن گلرنگ متعلق به الگوهای کاشت 30 درصد سویا به 100 گلرنگ (1175 کیلوگرم در هکتار) و 60 درصد سویا به 100 درصد گلرنگ (1052 کیلوگرم در هکتار) و نیز کاربرد توأم کود اوره و کود زیستی می­باشد. از طرفی بیش­ترین نسبت برابری زمین برای عملکرد دانه (32/2) در الگوی کاشت 90 درصد سویا به 100 درصد گلرنگ به دست آمد. نتیجه­گیری: بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، به منظور افزایش عملکرد دانه، درصد روغن و عملکرد روغن گیاهان گلرنگ و سویا، کاربرد تلفیقی کودهای زیستی و اوره به عنوان مطلوب­ترین تیمار تغذیه­ای در این پژوهش مشاهده گردید و لذا با انجام آزمایشات تکمیلی در سال­های بعد و اطمینان از نتایج حاصل می­توان آن را جهت استفاده توصیه کرد.